Pleio

Engels | Nederlands

Eigen kracht: onmisbare schakel in de keten

    Peter Paul J. Doodkorte
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1887 dagen geleden Reacties (2)

     0/5 Sterren (0)

    Eigen kracht: onmisbare schakel in de keten

    Men kan om allerlei redenen kwetsbaar zijn. Mensen worden steeds ouder en daardoor minder zelfredzaam. Mensen kunnen chronisch ziek zijn, een lichamelijke beperking hebben of psychiatrische problemen. Zo kun je nog talloze redenen bedenken waarom iemand niet of niet optimaal mee kan doen in de maatschappij. Als dat het geval is kan men een beroep doen op ondersteuning. In dit verband wordt in toenemende mate gesproken over Eigen kracht. Eerst in de zorg en binnen de hulpverlening, maar inmiddels op bijna alle maatschappelijke terreinen. 

    Ook ik ben een aanhanger van het eigen kracht denken. En tegelijkertijd maak ik mij in toenemende mate zorgen over de razendsnelle inflatie van deze term. Ben ik er beducht voor dat in deze economisch roerige tijden de visie op welzijn nieuwe stijl, op zelfregie, eigen kracht en eigen verantwoordelijkheid vooral een dekmantel voor een kosten- of bezuinigingsvraagstuk is of wordt.  Wat ik mis – en ook ikzelf bezondig mij daar in de vuur van het debat bij tijd en wijle aan – is oog voor de kern van eigen kracht: trots en betrokkenheid.

    Trots en betrokkenheid gaan over emotie, over verbinding en aansluiting. Aansluiting bij de identiteit van je omgeving en bij je eigen identiteit. Albert Heijn heeft ooit gezegd: “Als je wilt dat je medewerkers betrokken zijn, wees dan betrokken bij je medewerkers! Als je wilt dat ze trots zijn op het bedrijf, wees trots op hun bijdrage en laat het zien.” In relatie tot het in dit artikel te behandelen thema van eigen kracht als onmisbare schakel in de keten, wil wil ik Albert Heijn graag  parafraseren: “Als je wilt dat je burgers betrokken zijn, wees dan betrokken bij je burgers! Als je wilt dat ze trots zijn op hun omgeving, wees dan trots op hun bijdrage en laat het zien.”

    Trots wordt snel verward met arrogantie. En aan arrogant gedrag hebben mensen een hekel. De verwarring tussen trots en arrogant gedrag is jammer, want:

    • met trots versterk je je eigen kracht en zelfvertrouwen
    • met arrogant gedrag verzwak je de ander

    Arrogantie heeft ook iets te maken met het goedbedoelde, maar misplaatste over- of afnemen van het eigenaarschap in geval van kansen, uitdagingen en/of problemen. En juist daarin zijn wij in de achterliggende decennia doorgeschoten. We hebben, met de beste bedoelingen – dat dan weer wel – de eigen kracht van mensen kapot georganiseerd.

    Eigen kracht vergt het aanspreken van en sturen op het zelfvertrouwen van het individu en zijn omgeving. Dat vraagt om en gaat over het aanspreken van talenten en oprechte waardering. Waardering – zo leer ik dagelijks van mijn  (klein-)kinderen – geeft trots. Trots geeft zelfvertrouwen, leidt tot initiatief en verantwoordelijkheid.

    Een gevoel van trots kan al ontstaan wanneer anderen je een compliment geven voor een goede prestatie. Of, doordat je deel uit maakt van de samenleving. Meetelt en meedoet dus. Trots is het gevoel dat ontstaat, wanneer iemand zijn eigen of gezamenlijke successen viert. Werken aan het zelfvertrouwen van mensen is dus belangrijk als het gaat om het aanboren van eigen kracht. Dat vraagt om een houding die niet uitgaat van tekorten, maar van kwaliteiten. Kijken waar mensen goed in zijn en ze uitdagen om daar wat mee te doen; meer uit te halen.

    Eigen kracht gaat dus eerst en vooral over het meedenken met mensen over een door henzelf gedachte invulling van hun uitdaging. Ook als het gaat om het bijspringen bij of meelopen met kwetsbare mensen. In de wetenschap dat we er met elkaar voor moeten zorgen dat goede ondersteuning aanwezig en aangeboden blijft, liefst op buurt- en wijkniveau, dicht bij huis. Vrijwilligers en mantelzorgers kunnen daarbij veel betekenen. Maar lang niet alles. Dus uitgaan van eigen kracht prima.. maar niet ten koste van alles.

    De nieuwe kijk op zorg en welzijn is dat mensen zelf verantwoordelijk zijn en de regie over hun eigen leven hebben. Zelf het heft in handen nemen om zo beter mee te doen in onze maatschappij. Omdat er in de toekomst meer mensen met ondersteuningsbehoefte zullen zijn en minder professionals zal er steeds meer een beroep gedaan worden op vrijwilligers en mantelzorgers in de directe omgeving van die mensen. De Civil Society zal weer opgang moeten en kunnen doen. Burgers die zorg voor elkaar hebben en zich willen inzetten voor elkaar. Dat betekent een grote cultuuromslag in denken en doen. Mensen worden immers vaak niet beter van hulp die zich kenmerkt door het over- of afnemen van het eigenaarschap. Het maakt ze minder trots, onzeker(der) en daardoor minder zelfstandig. Ook het zelfrespect lijdt daaronder. Juist dat geeft verlies van  eigen kracht. Zo veel mogelijk de regie in eigen hand hebben over je eigen leven is belangrijk. Eigen kracht is hierbij uitgangspunt.

    Als het niet goed gaat met iemand kan je het beste eerst om de tafel gaan zitten met de betrokken mensen zelf. En hen vragen wat er beter kan. Hoe praktische zaken het beste opgepakt en uitgevoerd kunnen worden, kunnen de betrokkenen  zelf namelijk veel beter inschatten dan wij hulpverleners en maatschappijredders menen of voor mogelijk houden. Die ruimte geven is nuttig, omdat vaak ongekende ideeën en oplossingen naar boven komen en mensen gemotiveerd raken. Omdat ze respect ervaren.

    Het is – juist vanwege dat onmisbare gevoel van eigenwaarde, trots en verbinding – belangrijk dat degene die een idee inbrengt een rol in de uitvoering blijft hebben. Bij voorkeur als verantwoordelijke voor het vervolg en de uitwerking ervan.

    Voor ons als ondersteuner rest de belangrijke vraag: Wat is onze toegevoegde waarde? Dit zorgt – ook in tijden van crisis – voor een gezamenlijk ‘wij’ gevoel met als insteek: hoe gaan we het redden, laten we er samen de schouders onder zetten.

    Misschien is het aanhangen van deze gezamenlijke visie op eigen kracht nog wel belangrijker dan een perfecte match van competenties. Op basis van die gedeelde visie kun je de mensen om wie het gaat – en hun eventuele ondersteuners – ruimte bieden. In termen van zorg en ondersteuning: alleen faciliteren waar nodig en verder zo min mogelijk belemmeren tijdens de uitvoering. Ofwel: leg de verantwoordelijkheid daar waar deze hoort: bij de eigenaar van een uitdaging, vraagstuk of probleem. Over- of afnemen is de doodsteek voor de motiverende energie van eigen kracht. En als de eigen kracht van mensen – door welke omstandigheid dan ook – tijdelijk of gedurende langere periode tekort schiet, maak dan duidelijk welke concrete bijdrage hij of zij wel kan leveren aan het resultaat en waarom dat belangrijk is. En dus, waarom je hem of haar daarop aanspreekt.

    Onderlinge aansluiting van mensen op doelen levert een belangrijke bijdrage aan de gezamenlijk ervaren verantwoordelijkheid. Het gevoel van trots wordt groter naarmate mensen een gezamenlijk doel nastreven en zich daaraan persoonlijk gecommitteerd voelen. En juist dat – meer dan de economische aanleiding van kostenbeheersing  of bezuinigingsnoodzaak  - maakt Eigen kracht tot de onmisbare en daardoor te respecteren schakel in de keten.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • José Boele
        José Boele 1886 dagen geleden

        Mooi hoor die visie over eigen kracht,  trots en betrokkenheid, maar heeft het niet een hoog open- deur- gehalte?  

        Steeds weer lees en hoor ik beleids- en opiniemakers somberen over de geringe bereidheid van mensen om oog te hebben voor de noden van hun naasten. Laat staan dat ze (we) bereid zijn onze handen uit de mouwen te steken.  Het wordt ons elke dag weer ingewreven: het individualisme viert immers hoogtij. We deugen niet. Ook nu weer:  de civil society moet weer op gang komen,een cultuuromslag is nodig.

        Hoe ver staat dat af van wat ik de afgelopen jaren om me heen heb gezien en meegemaakt. Behulpzame buren, vrienden en familie, die er zijn, inspringen als de nood aan de man is.

        Voorbeeld? In een doorsnee nieuwbouwwijk met jonge tweeverdieners ,(druk druk druk) die toch  bijna een jaar lang, elke dag, bij toerbeurt  hebben gekookt voor een ernstige zieke buur en ook na haar overlijden man en jonge kinderen nog een tijd hebben ondersteund.  Een toevalstreffer?  Welnee, Ik kan zoveel van dit soort ervaringen oplepelen. Ook in verzorgingstehuizen, waar de beeldvorming is dat iedereen daar omkomt van de eenzaamheid. En natuurlijk is die er óók.                  Ik zie zoveel  zestigers, jonger of ouder ook, die behoorlijk in de weer zijn met hun bejaarde ouders, maar ook betrokken zijn bij de opvang en het wel en wee van hun kleinkinderen.

        Wie heeft er toch belang bij de beeld vorming van de egocentrische burger? Ik wil niet flauw zijn, maar zou het kunnen zijn dat B&O- makers iets te veel gehecht zijn aan hun theorieën, het formuleren van visies en vergezichten. Zou het kunnen zijn dat zij te ver af zijn komen te staan van -,  en zich ook niet werkelijk hebben verdiept in, de dagelijkse praktijk  van veel gewone mensen?

        Eerst wordt ons aangepraat dat we tekort schieten,  om vervolgens  de  gestructureerde, professionele hulp,die soms toch echt onmisbaar is,  te kunnen beperken. Laten we vooral nuchter de zaken bekijken

        • Cintha Bax
          Cintha Bax 1886 dagen geleden

          verenigingen bieden (ook nu al) plaats voor mensen met een beperking. Op gebied van sport, creativiteit, e.a. Kijk in je dorp of wijk welke prima initiatieven er zijn. Mensen met beperkingen voelen zich gelukkig bij de organisatie in het dorp, om de hoek. Dat moeten we opzoeken, ondersteunen en uitbouwen. Ouders moeten samen met oudervereningingen ook voor hun kind met een beperking, een plek kunnen (blijven) houden bij het kinderdagverblijf, de school, de vereninging in het dorp, in de wijk.

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers