Pleio

Engels | Nederlands

Spreken met gespleten tong

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 342
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1480 dagen geleden Reacties (3)

     0/5 Sterren (0)

    Spreken met gespleten tong

    Het Rijk spreekt met gespleten tong. Zij predikt decentralisatie en eigen kracht, maar doet aan centralisatie en beheersing.

    Als we nivelleringsdiscussies over zorgpremies en inkomensverdeling even laten voor wat ze zijn, zien we dat er in de plannen van Rutte en Samson nog veel meer weeffouten zitten.

    De overheid decentraliseert. Een wezenlijk element daarbij is dat gemeenten veel beleidsvrijheid hebben om de uitvoering zelf vorm te geven. De logica van de decentralisatie en het principe van eigen kracht vraagt erom dat, wanneer de overheid taken in medebewind geeft aan lagere overheden, er ook ruimte ontstaat voor  individuele verschillen. Aansluiten op de eigen kracht van mensen en gemeenten brengt immers met zich dat de uitvoering per gemeente en individu sterk kan verschillen.

    Het centrale beleid vormt daarbij het beleidskader waarbinnen gemeenten moeten blijven, maar fungeert niet meer als het uitvoeringskader. Simpelweg, omdat de prioriteiten, kansen en bedreigingen plaatselijk en per individu kunnen afwijken van de landelijke dan wel het gemiddelde. In feite is er bij eigen kracht sprake van unieke dossiers.  Kortom, overheidsdecentralisatie brengt met zich mee dat er – bij de vormgeving van ondersteuning – gebroken wordt met het gelijkheidsbeginsel. Het gelijkheidsbeginsel beperkt zich – in geval er behoefte of noodzaak aan ondersteuning blijkt – tot het gelijke recht op een op de eigen kracht ‘bijspringende’ dan wel ‘meelopende’ overheid. De aard, vorm en intensiteit van het ‘bijspringen’ of ‘meelopen’ mag c.q. moet vervolgens verschillen.

    In veel – zo niet alle – gemeenten in Nederland wordt als gevolg van de aan de decentralisaties verbonden nieuwe ontwikkelingsruimte – een omslag van domein- (onderwijs, welzijn, zorg, arbeid, etc.) gebonden ondersteuning  naar een meer gebieds- en persoonsgerichte ondersteuning.

    Het rijk heeft kennelijk grote moeite met deze dynamiek. Dit moet ik – node – afleiden uit de sterk centralistische en beheersende stijl die is terug te vinden in de (concept) wet- en regelgeving die de decentralisaties moet gaan kaderen. Kennelijk bestaat de vrees dat de decentralisatie de eenheid van beleid ondergraaft. De realiteit is echter, dat het daaraan vasthouden in toenemende mate de ineffectiviteit en onbetaalbaarheid daarvan zal bewerkstelligen.

    Eigen kracht vraagt om ruimte voor verschillen. Decentrale vrijheid om daaraan vorm te geven vraagt om een combinatie van heldere centrale kaders en een daarop gebaseerd toezicht. Een focus dus op het bepalen ‘wat’ er gerealiseerd moet worden, en ‘dat’ het gerealiseerd wordt. Het ‘hoe’ is aan de individuele gemeenten en hun inwoners.

    Het streven naar decentralisatie wordt, blijkens het regeerakkoord, door het huidige kabinet met de mond en de geschreven letter – nog wel beleden: de ‘taken van het bestuur worden op een zo dicht mogelijk bij de burger gelegen niveau gelegd’ en ‘het aantal ambtenaren bij alle bestuurslagen wordt verminderd, onder meer door decentralisatie en taakverschuiving richting provincies en gemeenten.’ Tegelijkertijd meent het kabinet kennelijk dat in kleinere gemeenten het bestuur te dicht bij de burger staat. Immers, in hetzelfde kabinetsakkoord blijkt opgenomen dat het rijk er op inzet om de decentralisaties alleen nog voor 100.000+ gemeenten te laten gelden. Het nieuwe kabinet geeft daarmee een vreemde invulling aan het door haarzelf gepredikte principe van eigen kracht. Niet langer krijgen gemeenten van Schiermonnikoog tot Amsterdam dezelfde taken. Sommige taken kunnen alleen worden uitgevoerd door gemeenten met minstens 100.000 inwoners.

    De voorstanders van deze inzet proberen deze keuze te verdedigen met de opmerkingen dat ‘dit de druk op kleine gemeenten om op alle vlakken te presteren verlaagt’. Je krijgt dan in feite twee soorten gemeenten: Grote gemeenten die een compleet takenpakket uitvoeren en kleine gemeenten in het landelijk gebied. Probeer dit principe is toe te passen op grotere en kleinere gezinnen...

    Voor mij is de kabinetsinzet een ongehoord drukmiddel op meer en grootschaliger herindelingen. Als kleine of middelgrote gemeenten een volledig takenpakket willen uitvoeren, zullen ze moeten zorgen voor schaalvergroting. En daarmee slopen zij nu juist dat wat nodig is om het principe van eigen kracht tot volle wasdom te laten komen: nabijheid en herkenbaarheid. Deze principes laten zich nu eenmaal beter vorm geven in kleinschalige dan grootschalige omgevingen. In het regeerakkoord lijkt die les vergeten.

    Een meer evenwichtige verdeling van de ondersteuning van burgers – klein en groot, jong en oud – bereik je niet door nivellering van en in de bestuurskracht, maar door exploratie van de verschillen. Deze vorm van bestuurlijke nivellering leidt af van de werkelijke inzet. Iedereen moet naar vermogen bijdragen.  Om dat te bereiken moet je de mensen kennen en (h)erkennen. Dat vraagt om een daarop afgestemde schaal van organiseren.  En het op passende wijze ondersteunen van hen die het slechtst af zijn.  

    Niet grootschaligheid, maar kleinschaligheid is daarvoor de best denkbare motor. Van energievoorziening tot verzekering, alles wordt kleinschalig en lokaal. We transformeren burgers daarbij van consument naar producent. Zo ook ontstaat bewustwording van eigenaarschap. De stap van eigenaarschap naar klinkende prestaties op basis van creatieve en innovatieve ideeën om dromen te laten uitkomen is én voor elk individu waardevol én – naar mijn stellige overtuiging – levensreddend voor onze economie.

    Het is te hopen dat het kabinet dit gaat inzien en de – vanuit een zucht naar beheersing en nivellering ingegeven - begrenzers loslaat. Waardoor de uitkomst van de decentralisaties meer wordt dan de som der delen. Daarmee kunnen zij gemeenten inspireren en stimuleren om er uit te halen wat er in zit.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
    • Miranda M.G. Gordijn
      Miranda M.G. Gordijn 1478 dagen geleden

      Je hebt het prachtig verwoord. Het zou fijn zijn als het onze "gekozen" regering ook nog iets zou interesseren wat het volk vindt van hun plannen.

      • Arie
        Arie 1479 dagen geleden

        Dit is, omdat ik mijzelf er in herken, een blog naar mijn hart.

        Paralel voeg ik hier mijn LinkedIn stuk aan toe.

        Is een goede boekhouder ook een goed entrepreneur?

         

         

        Laten we stellen dat Nederland de beste en strengste boekhouder is van Europa. De vraag rest dan of we daar ook de economische recessie door te boven komen. Of zou het zo kunnen zijn dat naast een gewoon goede boekhouder een uitstekend entrepreneur zouden moeten zijn om de huidige (en wellicht aankomende) crisis te boven te komen. Ik bedoel dus een echte entrepreneur zoals we door de eeuwen heen geweest zijn, ondernemers in hart en nieren. Echte mensen met echte passie dus.

        Dat we in Europa en eigenlijk in grote delen van de wereld al jaren boven onze stand leven en meer uitgeven dan we binnen krijgen is waar. Maar door bezuinigen alleen (zeg maar gerust alles kapot bezuinigen) komen we er zeker niet. Straks komt er een tijd dat we geen schuld meer hebben, maar ook geen geld om brood te kopen. Dat lijkt me geen aantrekkelijk idee.

        Elke ondernemer weet dat je er door uitsluitend te bezuinigen zeker niet komt. Zeker niet in een land waar we de afgelopen decennia al heel veel  industrie (met name de maak industrie)hebben verkocht, hebben opgeheven of hebben laten doodbloeden.

        Voorbeelden daarvan zijn de vele kwalitatief hoge scheepswerven die fantastische producten gebouwd hebben, Fokker met z’n meer dan uitstekende vliegtuigen en vooruitstrevende ruimtevaart techniek, DAF personenauto’s met zijn zeer vooruitstrevende versnellingsbak en ook zeer goede vrachtwagens, de ooit zo bloeiende meubelindustrie, de schoenen industrie, dit zijn slechts vijf van de vele soorten industrie die we hebben laten gaan en waar we geen echte aandacht meer voor hebben.

        Het commentaar hierop is vaak dat we te duur zijn. Dit is volgens mij een drogreden omdat Rolls Roys, Bently, Gucci, UGGs, etc., etc. ook nog steeds zeer goede cijfers behalen EN de klant nog steeds bereid is om voor kwaliteit te betalen.

        We denken het, zot genoeg, nu wel af te kunnen met onze diensten.

        Naar mijn mening zou het goed zijn als de echte ondernemers opstaan en het heft in handen nemen. Ik denk dat de entrepreneur/ondernemer het economisch altijd van de zuinige Hollandse boekhouder winnen. Voorbeelden van soorten industrie waar groei in zit zijn milieuadviesbureaus, Watermanagement (baggeraars, dijkbouw, waterbeheer, etc.), chemie, etc.

        Bij deze wil ik het nieuwe kabinet oproepen om over hun spreekwoordelijke schaduw heen te stappen en van Nederland weer een ondernemersland vol entrepreneurs te maken en stappen op ongebaande paden te durven zetten, zodat we heel snel uit de crisis zijn en daardoor grote groepen mensen uit hun misserre te kunnen verlossen.

         

        Ik vraag de lezers dit stuk uit te breiden en verder te verspreiden, zodat men er niet meer om heen kan.

        • Harrie Custers
          Harrie Custers 1480 dagen geleden

          Fantastisch blog. Natuurlijk omdat ik mij hierin herken.

          Wat zou het mooi zijn, wanneer ik kan kiezen tussen gemeenten, juist vanwege de verschillen. Hoezo eenheid van beleid?

          Dat zijn sprookjes. Of beter, nachtmerries.

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers