Pleio

Engels | Nederlands

Gerelateerde blogs

Vier jaar Pleio. En nu?

Vier jaar Pleio. En nu?

Davied van Berlo kijkt terug op vier jaar Pleio...
Verslag Pleio-overleg 4 november 2010

Verslag Pleio-overleg 4 november 2010

Aanwezig: Davied, Wim en Marcel (Harrie was...
Wij van Pleio

Wij van Pleio

Pleio is van ons allemaal. Dat moet ook zo...
Agenda Pleio-overleg 15-12-2011

Agenda Pleio-overleg 15-12-2011

Komende donderdag om 9.15 uur komen we in Utrecht...

De overheid als matrixorganisatie

    Davied van Berlo
    Door Davied van Berlo 1232 dagen geleden Reacties (3)

     0/5 Sterren (0)

    We zijn bekend met de overheid van de kolommen: overheidsorganisaties staan naast elkaar, soms geografisch overlappend, maar functioneel elk verantwoordelijk voor hun eigen taken. Er is echter nog een ander perspectief mogelijk, een horizontaal perspectief. Wat als we naar de overheid keken als één organisatie? Wat zou dat opleveren?

    De grenzen tussen overheidsorganisaties worden steeds minder relevant. Dat komt enerzijds omdat moderne communicatietechnieken het zo gemakkelijk maken om over die grenzen heen samen te werken en anderzijds omdat publieke taken steeds minder vaak ophouden bij die grens en een gezamenlijke aanpak nodig is. Door deze ontwikkelingen is het mogelijk om voor elk maatschappelijk vraagstuk op elk niveau de juiste organisaties, partijen en personen bij elkaar te brengen (cocreatie of whole of government-aanpak). Meer hierover in het boek Wij, de overheid.

    Een schaalbare overheid kiest flexibel het juiste niveau en de juiste partners voor elke taak. We werken dus steeds meer als één overheid die zich manifesteert waar nodig, op het niveau en in de samenstelling die op dat moment van toepassing is (zie ook deze blog). Deze ontwikkeling is onder andere zichtbaar bij de decentralisatie van de jeugdzorg, waar gemeenten afhankelijk van de taak kijken waar die het beste belegd kan worden: op provinciaal niveau, in een samenwerking tussen gemeenten (regionaal), op gemeentelijk of wijkniveau of juist bij de professional.

     

    Over organisatiegrenzen heen

    De organisatie (gemeente, agentschap, etc.) is dus niet meer het standaard organisatieniveau. Steeds meer moet de overheid zich als één geheel gaan organiseren, als flexibel geheel. Hoe krijgen we de juiste mensen bij elkaar rond een maatschappelijke uitdaging? Welke informatie vanuit welke organisaties is er nodig in een bepaalde casus? Om ons als overheid te kunnen organiseren rond een specifieke situatie of een specifiek geval, moeten we elkaar eerst weten te vinden, overheidsbreed. En daarvoor moeten we overheidsbreed iets organiseren.

    Kijkend naar de overheid van nu gebeurt er al heel wat. Er zijn enorm veel afspraken en verbanden om over organisatiegrenzen heen samen te kunnen werken en met name op het gebied van basisregistraties en dienstverlening worden overheidsbrede voorzieningen ingericht, zie onder andere iNUP en Dienstverlening 2020. Daarbij ligt de nadruk in de eerste plaats op dienstverlening aan burgers en dat is terecht. Echter, om die dienstverlening te garanderen moeten overheden ook achter de schermen nauw samenwerken. Niet alleen de voorkant moet geïntegreerd, ook de achterkant.

     

    Virtuele organisatie

    De nieuwe technologische mogelijkheden stellen ons in staat om op een nieuwe manier na te denken over die samenwerking en integratie. Door internet kunnen we gemakkelijker over grenzen en door organisaties heen kijken. We kunnen over de overheid denken als één (virtuele) organisatie, niet alleen in onze dienstverlening, maar ook in hoe we werken. Dat biedt nieuwe kansen om de overheid slimmer en efficiënter in te richten. Door niet alleen te denken vanuit bestaande organisaties, maar ook vanuit één overheid, kunnen we een doorbraak realiseren.

    Een aantal voorbeelden waarbij al wordt gewerkt vanuit het idee van één overheid:

    • Leerkaart: een databank met opleidingen voor ambtenaren van alle bestuurslagen;
    • PIANOo, Naleving.net, etc.: netwerksites waar vakgenoten kennis kunnen uitwisselen;
    • Deelstoel: een overzicht van werkplekken waar ambtenaren gebruik van kunnen maken;
    • Flexbee, Werkenbijdeoverheid: een verzameling van vacatures en (steeds vaker) klussen;
    • Pleio: een platform voor overheidsbrede samenwerking en het delen van applicaties.

    Ook in de mentaliteit van ambtenaren groeit het idee van één overheid. Publieke professionals zijn niet alleen medewerker van een organisatie, maar voelen zich ook steeds meer een deel van de publieke zaak. Zie bewegingen als Ambtenaar 2.0, het SlimmerNetwerk en de publieke veranderaars

     

    Matrixorganisatie

    En volgens mij is dit nog maar het begin. Door uit te gaan van één virtuele overheid kunnen we nog veel meer doorbraken vinden. Waarom heeft niet elke vakgroep of beroepsvereniging binnen de overheid een kennisplatform waar hun leden kennis kunnen delen en op die manier het kwaliteitsniveau van hun werk kunnen verhogen? Waarom is het zo moeilijk om binnen de overheid de persoon te vinden met de juiste kennis en hem of haar in te zetten binnen je project (zie ook dit initiatief)? Waarom wordt er zo enorm veel dubbel werk gedaan, bij elke organisatie apart?

    Zo zijn er nog veel meer mogelijkheden te verzinnen waar een overheidsbrede aanpak voordeel zou opleveren en lokale kennis en energie verbonden zou kunnen worden (zie ook deze blog). Ook het initiatief Doorbraak in Dienstverlening bewandelt die weg. Langzaamaan krijgt de overheid trekken van een matrixorganisatie: niet alleen verticale kolommen, maar ook horizontale voorzieningen. Veel is daar echter nog niet voor geregeld. De huidige structuren, financiële stromen, etc. zijn verticaal. De ontwikkeling van horizontale oplossingen wordt daardoor belemmerd.

     

    Oproep

    We praten vaak over "de overheid", maar de overheid bestaat niet. Er is geen bestuur en geen budget en voor de diversiteit en de flexibiliteit van het openbaar bestuur is dat over het algemeen maar goed ook. Maar er zijn nieuwe kansen om als overheid beter en efficiënter te werken. Daar moeten we gebruik van maken en daar moeten we iets voor organiseren. Hoe kunnen we de horizontale organisatie van de matrix meer kracht geven? Heb jij daar ideeën bij? Wie denkt er mee?

    Tegelijkertijd blijven er nieuwe initiatieven ontstaan die de grenzen tussen organisaties en bestuurslagen negeren, zoals data.overheid.nl (verzamelpunt voor alle open data). Weet jij meer voorbeelden? Heb jij ideeën voor overheidsbrede initiatieven? Wat kunnen we overheidsbreed delen of juist leren? Wat kunnen we slimmer organiseren als we naar de overheid kijken als één virtuele organisatie? Misschien moeten we eens beginnen met die ideeën bij elkaar te brengen. Hieronder bijvoorbeeld!

     

    Een korte versie van deze column staat bij Binnenlands Bestuur.

     

     

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Davied van Berlo
        Davied van Berlo 1226 dagen geleden

        @Theo Goede aanvulling, dank!

        @Eric Misschien interessant om je ervaringen in Almere eens te delen in een blog op Ambtenaar 2.0?

        • Theo van Emden
          Theo van Emden 1227 dagen geleden

          De noodzaak om op andere manieren naar een organisatie te kijken, deel ik van harte. Veel organisaties zijn eigenlijk geen organisaties meer, maar een optelsom van losse onderdelen die geen gezamenlijke meerwaarde produceren. In tegendeel zelfs, veel organisaties zijn een soort kankergezwellen geworden die zichzelf vernietigen, omdat ze hun kernactiviteit hebben opgeofferd aan kortetermijnwinsten. De verticale lijnen zijn star top-down in plaats van cyclisch, zodat het lerend vermogen minimaal is. Hoe hoger de positie in de organisatiepiramide hoe groter de belangen zijn om die situatie in stand te houden. Het individuele succes is de boventoon gaan voeren boven het collectieve belang. Organisaties zijn verworden tot individuele beloningssystemen. Erg pijnlijk, voor de overheid, maar ook voor diverse dienstverlenende beroepen als de zorg en het onderwijs.

          Horizontale verbanden krijgen pas hun potentie als we de verticale lijnen cyclisch vormgeven en borgen. Anders houden we een machtsstructuur in stand en gaan de beslissingen vooral over het behoud van de macht in plaats van de beste oplossing in gezamenlijk belang. Pas als we die beheersstructuur loslaten kan er weer dynamiek ontstaan.

          • ericedens
            ericedens 1227 dagen geleden

            Hoi Davied,

            Je roert hier een onderwerp aan waar ik me de afgelopen periode erg mee bezig heb gehouden, zowel als programmamanager 'slimmer samenwerken' in Almere als in twee opdrachten als Serious Ambtenaar. Hoe organiseren we de flexibiliteit? Hoe worden wij die overheid die als eenheid samenwerkt met andere overheden? Hoe boren we de kracht van medewerkers aan? Ik probeer ook in Almere dit gedachtegoed verder te krijgen door te werken vanuit ambitie en meer rondom vraagstukken te organiseren en daar medezeggenschap aan te verbinden. Vanuit mijn functie (programmamanager voor samenwerking en verbinding) en plaats/positie (interimbureau Almere en ZZP-er) kan dat heel goed. Zo vind ik het wel interessant om een derde dimensie te verbinden aan dit matrixdenken: naast verticaal en horizontaal ook de diagonaal die werkt als coordinatiemechanisme en zorgt voor aandacht voor kwaliteit en vakontwikkeling. Daarmee ontstaat dan een organisatie in 3D. Gebruik maken van elkaars expertise begint met het delen van kennis.

          Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers