Pleio

Engels | Nederlands

Digitaal of niet?

    Peter Paul J. Doodkorte
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1580 dagen geleden

     3/5 Sterren (1)

    Digitaal of niet?
    • Twijfel is de waakhond van inzicht (Confucius, Chinees filosoof 551 v. C. – 479 v. C.)

    1 gezin, 1 plan, 1 aanspreekpunt, en - als het kan - 1 budget. Heel jeugdzorg minnend Nederland hanteert inmiddels dit mantra. Het klinkt goed. Het moet ook. Maar tussen droom en daad...

    De meeste organisaties die het 1-mantra hanteren, doen dat vanuit het perspectief van de eigen organisatie. Dat is een mooie start, maar niet wat het mantra beoogt. Immers, wanneer je als (lid van een) gezin met meerdere hulpverleners van verschillende organisaties te maken hebt, heb je vervolgens even zovele plannen.

    “De huidige stand van zaken bij onze opdracht om de hulp aan kinderen en ouders te organiseren is – zoals de Gideonsgemeenten dit in januari 2006 in hun pamflet ‘Opvoed- en opgroeiondersteuning als lokale basisvoorziening’ beschreven – te vergelijken met een opdracht die meerdere financiers verstrekken aan een aantal bouwondernemingen om een huis neer te zetten. Een goede tekening ontbreekt en er is ook geen duidelijke hoofdaannemer. De sanitairspecialist, de elektricien, de metselaars, de timmerlieden, de dakdekkers willen allen graag hun deel bijdragen. Allen zijn zeer gemotiveerd, maar niemand weet waar gezamenlijk aan gewerkt moet worden en waar de regie zit.” 

    De oorzaak hiervan is een veelkoppig monster dat zich kenmerkt door:

    1. Systeemoriëntatie: waarbij de ondersteuning of zorg wordt gebouwd rondom de verschillende wettelijke kaders – elk met hun eigen aanbod, regels en financiering en met bijbehorende perverse prikkels.
    2. Probleemoriëntatie: waarbij niet het perspectief van het individu en/of zijn omgeving centraal staat, maar het probleem. Vaak is er daardoor eerder sprake van symptoombestrijding dan van eliminatie van de oorzaak, de bron van het probleem.
    3. Beroepsoriëntatie: waarbij niet de vraag van het individu in zijn omgeving centraal staat, maar de professie van de beroepskracht of zijn organisatie.
    4. Aanbodoriëntatie:  waarbij de vraag/ het probleem wordt vertaald naar het bestaande (professionele) aanbod in plaats van  op de specifieke (on-)mogelijkheden van het individu in zijn omgeving aansluitend maatwerk.

    Met de transitie gaat de gemeente regie voeren over alle voor kinderen en gezinnen relevante levensterreinen. Dat maakt het mogelijk om beleid vanuit een brede scope te maken en uit te voeren. Niet alleen met het doel om ondersteuning te organiseren in het dagelijks leven, maar ook om voor de kleine doelgroep voor wie dat nodig is een breed palet aan drang en dwangmaatregelen op een samenhangende manier in te zetten.

    De 1- benadering vraagt daarbij het lef om voornoemde oriëntaties los te laten. In ieder geval als wij écht willen denken en doen vanuit het individu in zijn context. Dan moeten wij loskomen van de stelsels, organisaties en de daarop gebaseerde (huidige) toedeling van taken en functies. Het 1-mantra vraagt immers om een benadering van de opdracht, vertrekkend vanuit het individu in zijn omgeving die ondersteuning of zorg behoeft.

    Dit uitgangspunt heeft ingrijpende consequenties voor betrokken hulp- en dienstverleners. Van hen wordt verwacht dat zij verder kijken dan hun eigen, specifieke opdracht en oog hebben voor welke andersoortige inzet in dit systeem ook nog nodig of mogelijk is.

    Het toekomstige stelsel gaat er ook vanuit dat er altijd één regisseur aanspreekbaar is, die er – met het gezin – op let dat vraag en aanpak niet verbrokkeld wordt aan- en opgepakt. Kortom, dat de inzet van verschillende partijen op elkaar afgestemd is en dat deze tot de gewenste verandering resp. het gewenste resultaat leidt. Daarbij worden verschillende vormen van regievoering (zorgcoördinatie, casemanagement, regie, drang en dwang) benoemd. En daar begint het te knellen! Want, bij welke regie voerende partij ligt dan het hoofdaannemerschap?

    In mijn zoektocht naar een antwoord daarop – ik weet het uiteindelijke antwoord ook (nog) niet – viel in een gesprek dat ik daarover voerde de vergelijking met een/het computersysteem. Wanneer dit dreigt vast te lopen dan wel vastgelopen is – door overvraging, teveel verschillende dan wel conflicterende opdrachten of programma’s of een ongewenste indringer of invloed (lees: virus), dan kunnen wij het systeem resetten. Simpelweg door, buiten alle gebruikelijke protocollen en procedures om een ‘reset-knop’ (ctrl/alt/delete) te gebruiken.

    Overvraging of bedreiging van het systeem kunnen wij zelf opsporen, door zelf alert te zijn of een virusscanner in te zetten. En wanneer daartoe aanleiding bestaat kunnen wij het systeem vervolgens opdracht geven tot systeemonderhoud of schijfopruiming. Virussen kunnen wij in quarantaine zetten (totdat een oplossing is gevonden) of laten deleten (uit het systeem verwijderen).  Tenzij natuurlijk het systeem onherstelbaar beschadigd of geïnfecteerd is en tijdelijke of definitieve vervanging nodig is.

    Het resetten van het systeem is een tijdelijke en – in de regel – kortdurende interventie. Bedoeld om het systeem te ontdoen van ongewenste invloeden dan wel indringers. En, om het oorspronkelijke systeem – zo snel als verantwoord mogelijk is – weer zelfstandig te laten functioneren.

    In het licht van het voorgaande beschouw, kunnen wij het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling (AMHK) zien als een virusprogramma: programmatuur die verdacht gedrag onderzoekt en identificeert en – bij identificatie – ongewenste invloeden of indringers tegenhoudt of verwijderd. De Raad voor de Kinderbescherming kunnen wij zo beschouwen als een schoonmaakprogramma dat – op basis van de analyse –adviseert over de beste ingreep: schijfopruiming of verwijdering van ongewenste programmaonderdelen of programmatuur. De Kinderrechter is vervolgens de internetwaakhond die met drang of dwang kan ingrijpen, wanneer gebruikers van het systeem zich (dreigen te) misdragen. De door hem te benoemen systeembeheerder (de jeugdbeschermer of jeugdreclasseerder) draagt zorg voor  de bewaking van de kwaliteit van het systeem, de noodzakelijke back-ups, het installeren en instellen van updates, het toevoegen/wijzigen of verwijderen van gebruikersinformatie, de beveiliging van het netwerk en het documenteren van de werking van het systeem. Gemelde problemen onderzoekt en lost hij op. Hij garandeert dus dat de noodzakelijke services actief zijn. Zijn rol is het (weer) beheersbaar maken van een samengestelde omgeving met diensten van verschillende leveranciers.

    Wanneer wij zo beschouwd de rol van drang en dwang terugplaatsen in het toekomstige stelsel van de zorg voor jeugd en gezin, vloeit hieruit m.i. voort dat deze primair gericht is op een kortdurende overname van het systeem, en daarmee de regie. Maar altijd met de opdracht de regie zo snel als mogelijk weer terug te geven aan de oorspronkelijke gebruikers.  Tenzij natuurlijk het systeem onherstelbaar beschadigd of geïnfecteerd is. In dat geval is wellicht tijdelijke of definitieve vervanging (personeelswisseling, huisverbod, uithuisplaatsing of pleegzorg bijvoorbeeld) nodig.

    Is dit hét (digitale) antwoord op de vraag hoe en waar drang en dwang in het toekomstige stelsel te positioneren? Ik twijfel nog. In de wetenschap dat twijfel de waakhond van inzicht is.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers