Pleio

Engels | Nederlands

Gerelateerde blogs

#zwerfie, the game

#zwerfie, the game

Deze blog is ook gepubliceerd op republic.nl....
Pleio: verzamelaar of verbinder?

Pleio: verzamelaar of verbinder?

Pleio blijft groeien. Rond de 60.000 mensen...
Eben Moglen: Why Freedom of Thought Requires Free Media and Free Tech

Eben Moglen: Why Freedom of Thought Requires Free Media and Free Tech

Eben Moglen: Why Freedom of Thought Requires Free...
Pleio wordt je online werkomgeving

Pleio wordt je online werkomgeving

Bij Pleio stellen we de gebruiker centraal. We...

Op ontdekkingstocht naar de overheid van de toekomst

    Davied van Berlo
    Door Davied van Berlo 1203 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Hoe zou de overheid eruitzien als we haar nu zouden inrichten? Ik weet dat ik als historicus geen 'wat als'-vragen zou moeten stellen natuurlijk. De overheid is zoals we haar overgeleverd hebben gekregen. Iedere generatie kneedt haar vervolgens naar inzicht en behoefte, maar doet dat op basis van wat de vorige generatie heeft overgedragen. We kunnen niet van nul af aan beginnen. Zelfs Thorbecke had geen tabula rasa.
     
    Als gedachtenexperiment is het echter wel interessant. En bruikbaar: door een visie op een mogelijke toekomst neer te zetten kunnen we leren van het contrast, de verschillen met de wereld van nu. Is wat wij nu normaal vinden wel zo normaal? Is het nog nodig? Ook kunnen we via zo'n perspectief op de toekomst in beeld krijgen welke aspecten nu al werkelijkheid zouden kunnen worden. Welke oplossingen kunnen we naar voren halen?
     
    Over de toekomst van de overheid worden veel boeken en rapporten geschreven. Via scenariostudies worden verschillende toekomsten met elkaar vergeleken. Ook ik ben betrokken geweest bij diverse scenariosessies en heb me gewaagd aan toekomstvoorspellingen en trendanalyses. Het blijft echter kijken vanuit de verte. Wat als we een stap vooruit zouden kunnen gaan in de tijd? Wat als we de toekomst alvast kunnen spelen?
     
    Geen spelletje
    Spellen en games worden vaak nog gezien als een vorm van vermaak. Met name complexere en sociale spellen zijn echter ook heel leerzaam. Daar is het concept van serious games uit voortgekomen: door een reële of potentiële situatie na te spelen kunnen we ervaring opdoen en zijn we beter voorbereid als een situatie zich voordoet. Denk hierbij aan de krimpgame en aan allerlei crisisspellen.
     
    Zo wordt het "spelen" steeds meer deel van de werkelijkheid. Het is bijvoorbeeld mogelijk om spelelementen toe te voegen aan de echte wereld en daarmee gedrag te stimuleren en belonen. Zoek maar eens op termen als gamification of nudging. Jane McGonigal, schrijver van het boek Reality is broken, ontwerpt zelfs wereldwijde spellen om maatschappelijke problemen aan te pakken, zoals SuperBetter.
     
    Games en de inzet van spelelementen kunnen dus worden gebruikt om te leren en nieuwe inzichten op te doen en om tot concrete veranderingen te komen in de echte wereld. Zou het mogelijk zijn om een spel te ontwerpen waarin de overheid van de toekomst vorm krijgt en we spelenderwijs en werkende weg kunnen komen tot nieuwe ideeën en concrete verbeterpunten? Hoe zou zo'n spel er dan uit zien?
     
    De spelregels van nu
    Onze huidige wereld is ook aan allerlei "spelregels" gebonden. De staatkundige indeling is voor het grootste deel negentiende-eeuws, de organisatorische twintigste-eeuws. De overheid die we overgeleverd hebben gekregen stamt uit een papieren tijdperk, waarin de communicatiemogelijkheden beperkt en traag waren en het opleidingsniveau laag. Die spelregels hebben tot een bepaalde uitkomst geleid, namelijk de overheid van nu.
     
    Die overheid kenmerkt zich door een indeling in geografische eenheden en een hiërarchische inrichting om taken te verdelen. We lopen er echter steeds meer tegenaan dat maatschappelijke taken en uitdagingen niet ophouden bij de grenzen van een organisatie of een gebied en dat er nieuwe manieren van organiseren zijn: digitaal, transparant, genetwerkt en in samenhang met ontwikkelingen in de samenleving.
     
    Parallel aan een overheid die top-down is en verdeeld, ontstaat een overheid met een bottom-up en verbonden manier van organiseren. Die nieuwe overheid werkt over grenzen heen, sluit aan bij de energie van medewerkers en burgers en werkt samen in netwerken en zwermen. Met die ontwikkelingen moeten we rekening houden bij het ontwerp van ons spel. Daar komen straks de nieuwe spelregels uit voort.
     
    De nieuwe overheid
    Dus hoe zou zo'n spel er dan uitzien? Een goed spel geeft de spelers genoeg ruimte om zichzelf te ontwikkelen en een verhaal te maken, maar moet ook bepaalde regels en incentives hebben om het spel richting te geven en spelers te motiveren. Het ontwikkelen van een goed spel is een vak en dat laat ik graag aan anderen over. Op basis van bovenstaande ontwikkelingen wil ik echter wel een aantal spelregels voorstellen:
    1. Er zijn geen overheidsorganisaties: we beginnen het spel als één overheid. Welke grenzen zouden er dan getrokken worden (of niet)? Wat voor clusters zouden er ontstaan? IBM organiseert jaarlijks een online jam met ruim 100.000 medewerkers en voert daar strategische discussies waar keuzes, investeringen en besparingen uit voortkomen;
    2. Er zijn geen managementfuncties: elke speler (medewerker, burger) is gelijk. Hoe gaan samenwerking en taakverdeling eruitzien? Welke leiders komen er bovendrijven? De Duitse Piratenpartij maakt gebruik van het programma Adhocracy, dat discussie en besluitvorming faciliteert en zo een virtuele organisatie van onderop laat ontstaan;
    3. Er zijn geen achterkamertjes: alle processen zijn transparant en iedereen kan bijdragen. Welke rol blijft er dan over voor ambtenaren? En wat moet dan toch in beslotenheid? De Amerikaanse overheid plaatst bijvoorbeeld al voorstellen ter cocreatie op Github, het platform waar wordt samengewerkt aan opensourcesoftware (zie ook de TED-talk van Clay Shirky op bit.ly/ClayShirkyTED).
    Kunnen we de overheid organiseren zonder alles te bevriezen in structuren en procedures? Is er een organisatie op te bouwen die de motivatie en professionaliteit van medewerkers als uitgangspunt heeft? En hoe kunnen we beter aansluiten op wat er speelt in de samenleving en de kennis en energie daar gebruiken? Dat zouden mijn vragen zijn bij het begin van dit spel.
     
    Ontdekkingstocht
    Het is natuurlijk onmogelijk om alle aspecten en nuances van de echte wereld in een spel te stoppen. De echte overheid zit in een politiek context en internationale verhoudingen en is geworteld in de praktijk. We kunnen echter wel een virtuele wereld creëren waarin we proberen te werken met nieuwe mogelijkheden en spelen met andere spelregels. Wat kunnen we daar uit leren en wat kunnen we dan gebruiken in de overheid van nu?
     
    Hoe het spel eruit gaat zien, welke triggers het gaat bevatten, wat voor thema's aan bod komen, dat weet ik nog niet. Daar denken anderen nu over na. Wellicht wil jij meedenken? Of wil je straks meespelen en een ambtelijke superheld worden? Ga mee op ontdekkingstocht en kijk op game.ambtenaar20.nl.
     
     
    Deze column staat het tijdschrift InGovernment van 3 oktober 2013.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers