Pleio

Engels | Nederlands

Ban de roltrap

    Peter Paul J. Doodkorte
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1468 dagen geleden Reacties (1)

     0/5 Sterren (0)

    Ban de roltrap
    • Durf eens een flutoverheid te zijn

    De verhouding tussen overheid, inwoners, instellingen en bedrijven verandert. Er wordt een groter beroep gedaan op eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid van mensen. Wat betekent dat voor de rol van de overheid zelf?  En voor maatschappelijke organisaties, welzijns- en andere zorgorganisaties?  

    Duidelijk is, dat de omvorming van ons sociale stelsel pleit voor een verandering die voor niemand zonder gevolgen blijft. Er moeten nieuwe waarden komen, een nieuwe moraal, nieuwe omgangsvormen. En er zijn nieuwe antwoorden nodig.

    De beoogde beweging vraagt ook om het directer aansluiten bij de mogelijkheden van de mensen zelf. Scherper koersen op energieke en creatieve initiatieven en deze faciliteren. Daarbij speelt de kunst van de verleiding een grote rol. Niet zo zeer de (gecreëerde) mentale gesteldheid van onze inwoners als wel het functioneren van de institutionele wereld is daarbij de uitdaging. De traditionele dienstverleningsinstelling  van hulpverleners en overheden is meer dan voorkomend. Een schitterende verbeelding van dat wat ik bedoel, is te zien in het filmpje “roltrap of trap”:  http://www.youtube.com/watch?v=IeAJJDRn_H0.  

    Voor elk vraagstuk of probleem bedenken wij – genereus en minutieus – een geïnstitutionaliseerde oplossing. Daartoe gestimuleerd dan wel uitgedaagd door een andere – goedbedoelde, maar pervers uitwerkende – stelregel: laagdrempeligheid. Begrijpt u mij goed: ik heb niets tegen het ‘nabij’ en ‘vertrouwd’ organiseren van ondersteuning dan wel voorzieningen. Anders wordt dat, wanneer die laagdrempeligheid elke vorm van eigen initiatief onnodig maakt of doodslaat. Als laagdrempeligheid verwordt tot een obstakel voor de eigen kracht van mensen. Of, zoals Jos van der Lans dat eens verwoordde: “Alles in Nederland wordt op de een of andere manier vanuit beleid, politiek en overheid onder controle gebracht en gehouden. Elk risico moet worden uitgesloten of vermeden. Bij elk vraagstuk of probleem staan er professionals op om de oplossingen te realiseren en te begeleiden.”

    De daadwerkelijke omvorming van het sociale domein bewerkstelligen wij niet door het eigen initiatief van de inwoners verplicht te stellen. Mantelzorg of tegenprestaties te gaan formaliseren.  De omvorming begint met een ‘andere’ overheid. Een overheid die – hoe goed bedoeld ook – dingen niet meer regelt. Een overheid dus die daadwerkelijk loslaat.

    Loslaten dus; maar niet in de betekenis van ‘laten vallen’.  Met ‘loslaten’ bedoel ik: het creëren van ruimte voor eigen initiatief, voor zelforganisatie en eigen verantwoordelijkheid. En het wegnemen van georganiseerde obstakels die juist dat in de weg staan.

    ‘Loslaten’, zo leert de praktijk van decentralisatie, transitie en transformatie, is in beleidsvoornemens wel makkelijk gezegd en geschreven, maar niet zo makkelijk gedaan. Zelf kom ik het regelmatig tegen. En bezondig ik mij er zelf aan. Ik wil iets heel graag of wil dat dingen sneller gaan dan ze gaan en wordt dan ongeduldig en gefrustreerd. En ga het dan regelen.

    Elke vader of moeder weet dat opvoeden vanaf dag 1 – de dag van de geboorte – een proces van loslaten is. De eerste stapjes zijn nog magisch: “Kijk eens, wat hij/zij al kan…”. Daarna wordt het voor veel ouders al snel een lastig af te leggen parcours. Met angst als katalysator:  “Kan mijn kind dat zelf wel?” en “Als dat maar goed gaat” of “Daar ben je nog te jong voor”.

    Enig idee waarom de meeste kinderen zo snel leren lopen? Omdat we ze bij ieder stapje stevig aanmoedigen. Dat principe, Daar gaat het om. Het zelfvertrouwen laten groeien, door los te laten, wat je los kunt laten; onder veilige condities. En om aanmoediging vanaf de zijlijn. Succes is dan verzekerd.

    Gun als overheid – zoals ouders hun kinderen – inwoners (weer) leerervaringen. Stimuleer eigen initiatief, zeg niet meteen: “Dat kan (nog) niet” of “Dat lukt nooit”. Er zijn talloze situaties waarin kleine en grote nieuwe ervaringen opgedaan kunnen worden. Vraag niet te veel “moeten”.  Spreek mensen  aan op dat zij al lang kunnen. En ja, dat betekent ook: het voorbeeld zijn. Maak fouten, laat zien hoe je ze weer hersteld. Laat zien dat dingen spannend kunnen zijn. Laat zien hoe je daar ook zelf onzeker over kunt zijn. En versta de kunst van loslaten en verleiden. Het mooiste van de verleiding is eraan toegeven. En daarmee hoeven we niet te wachten. We kunnen vandaag al beginnen.

    De eerste stap? Niet in de organisatiereflex schieten. Leg de lat niet te hoog. Wil niet alles perfect doen.  Trek niet alle verantwoordelijkheid naar je toe. Dat helpt je om los te laten en te relativeren. Wees een goed genoeg overheid! De overtuiging “Als ik het niet doe, doet niemand het.” Is improductief.  Het is natuurlijk helemaal niet zo, dat alles in het honderd loopt als jij je als overheid ergens minder druk over maakt. Kijk een naar de bruisende kracht die ontstaat als je iets niet meer doet. Geniet van de sociale energie die dat losmaakt En applaudisseer daarvoor. Als die trotse vader of moeder bij de eerste stapjes van hun kind.

    Samenvattend

    De gewenste veranderende verhouding tussen overheid, inwoners, instellingen en bedrijven bereiken wij niet door te ontzorgen; door over te nemen. Het vraagt om een vernuftige en creatieve kunst van verleiding en stimulering. Het exploreren van de eigen kracht van mensen vraagt om het herkennen en stimuleren van hun eigen mogelijkheden en talenten. Een ‘mogelijk makende’ overheid levert daarbij – als terreinknecht in plaats van als ‘regisseur’ – de essentie:  de toevoegende waarde. De vraag die wij daarom bij de omvorming van het sociaal domein moeten beantwoorden is niet (primair): wat moeten de mensen zelf doen, maar waar willen (en soms: moeten) wij van toevoegende waarde zijn.  

    Voor meer blogs zie: http://peterpauldoodkorte.wordpress.com/

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Ipe van der Deen
        Ipe van der Deen 1466 dagen geleden

        Even omdenken binnen de overheid is wel het minimale dat nodig is om dit mogelijk te maken. Zo' 1,5 jaar geleden heb ik op uitnodiging van BZK deelgenomen aan een bijeenkomst over de krimp op het platteland. Het is me niet gelukt om een antwoord te krijggen op de vraag waarom BZK zich daar mee zou moeten bemoeien.

        Vergeet ook niet de rol van d epolitiek. Je ziet het nu al bij de decentralisatie. Die is nog niet begonnen of het gepiep in de Tweede Kamer over hoe houden we grip op wat al die gemeenten gaan doen is van start gegaan. Is er nou niemand die dat voor de start had kunnen bedenken? 

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers