Pleio

Engels | Nederlands
Menskracht

Menskracht

Inspiratie en ontwikkeling van professionele passie en talent

 3.7/5 Sterren (3)

Gerelateerde blogs

Tijd voor de eerlijke dialoog met jezelf?!

Tijd voor de eerlijke dialoog met jezelf?!

Als je deze vraag met ja beantwoord dan ben jij...
Deutsche Gründlichkeit levert woonkwaliteit en lage energielasten!

Deutsche Gründlichkeit levert woonkwaliteit en lage energielasten!

Passiefhuis= toekomstzekere investering voor...
High trust high penalty.

High trust high penalty.

Het belang van autonome motivatie

Het Nieuwe Wonen

    Henk Thielens
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 400
    Door Henk Thielens in de groep Menskracht 1380 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    image

    In twee eerdere blogs heb ik beschreven wat het belang is van energieneutraal bouwen en het Nieuwe Wonen.

    Ik zal de voordelen samenvatten.

    • Een leven lang hoogwaardig en exclusief wonen met zeer lage vervangingsinvesteringen en onderhoudskosten.
    • Extreem lage energiekosten, geen afhankelijkheid van toekomstige energiekostenstijgingen.
    • Eenvoudige technologie en een verwarmingssysteem dat snelle opwarming en koeling mogelijk maakt.
    • Milieuvriendelijk recyclen van (passieve) wamte en benutten van (rest)warmte van electrische apparaten en afvalwater.
    • Permanente luchtventilatie met een (pollen)filter waardoor een zeer gezond leefklimaat is gewaarborgd.
    • Luchtventilatiesysteem met de mogelijkheid om zowel te verwarmen als te koelen.
    • Grote warmwatervoorraad die in de winter benut kan worden als energiebuffer.
    • Electriciteit en warm water via zonnepanelen.
    • Forse besparing op water door het benutten van regenwater.
    • Zeer hoge bouwkwaliteit door de gecertificeerde passiefhuisstandaard (als tenminste de juiste bedrijven worden ingeschakeld) en dit tegen een zeer actractieve prijs (maximaal 12% meerkosten).
    • Milieuverantwoorde keuze die veel CO2 uitstoot voorkomt.

    Het nieuwe wonen is realiseerbaar in het kader van renovatie van (huur)woningen en in nieuwbouw.

    Om zaken in een breder perspectief te plaatsen zal ik in deze blog aandacht besteden aan het onderzoek van de Universiteit van Utrecht en gevolgen van de energiewende in Duitsland en ik zal afsluiten met een aantal conclusies.

    Zonne-energie drukt electriciteitsprijzen.

    Onlangs verklaarde RWE topman Peter Terium (een Nederlander) in een artikel in het Limburgs Dagblad dat door de Duitse Energiewende de hele energiemarkt aan duigen ligt. De Clauscentrale in Maasbracht staat daardoor nu stil. Dat komt doordat Duitse zonnestroom de prijs drukt en de hele markt uit zijn voegen is geraakt. In de Clauscentrale is nog niet lang geleden1 miljard Euro geïnvesteerd en RWE zit nu dus met de zoveelste grote financiële strop. RWE heeft energiebedrijf Essent voor veel geld gekocht en de waarde is inmiddels gehalveerd. Tel daarbij op dat een aantal kerncentrales in Duitsland vroegtijdig dicht gaan, dan kan iedereen zich voorstellen dat dit alles grote gevolgen heeft. De consument merkt daar op korte termijn nog niets van, iets wat een gevolg is van de moordende concurrentie. Maar dat bij RWE duizenden banen op de tocht staan moge duidelijk zijn. De gasprijs is nu te duur om met Duitse zonne-energie te kunnen concurreren en Nederland zal zelf dus ook eens naar de Energiewenderadar van de Duitsers moeten kijken om de strategische consequenties beter te kunnen overzien. Voor de Groningers kan het goed nieuws zijn want hoe sneller Nederland meegaat in deze ontwikkeling, hoe minder we onze gasvoorraden moeten aanspreken. Maar alleen als de bouw innoveert kan het zover komen en als je goed kijkt zie wel dat dit proces nu langzaam op gang komt, maar verder op in deze blog meer daarover. Eerst nog een opmerking van algemene aard.

    Het onderzoek ’Innovatie in de woningbouw ‘ van Alco Kieft, Robert Harmsen, Frank van Laerhoven en Marko Hekkert (faculteit Geowetenschappen universiteit Utrecht) is uitgevoerd omdat Nederland er niet goed in slaagt om (eigen) innovaties in de markt te zetten, of te overzien wat gevolgen zijn. Dat heeft de WRR ook al geconstateerd. Los van de vraag of het onderzoek de verklaringen en oplossingen aandraagt denk ik dat het goed is om de paradigmashift die zich langzaam aftekend scherper in beeld te brengen. Praktijkvoorbeelden die dit kunnen illustreren zullen daarbij behulpzaam zijn en daarom wordt ingezoomd op verschillende actuele ontwikkelingen en enkele aandachtspunten.  

    Wat hebben de onderzoekers onderzocht en welke aandachtspunten zijn er?

    De onderzoekers hebben vakliteratuur, buitenlandse ontwikkelingen onderzocht en percepties van stakeholders zijn geanalyseerd. Dit laatste kan heel waardevol zijn omdat je kunt aansluiten op wat in hun beleving als belangrijke ontwikkelingen wordt gezien. En wanneer je dit goed terugkoppelt dan kan het een prima vertrekbasis zijn voor een verandertraject. Tegelijkertijd is het echter ook een valkuil. Want mag je er wel van uitgaan dat men precies op de hoogte is van actuele innovaties en redenen waarom vraag en aanbod stagneren? Zou je blinde vlek die je zelf nooit ziet, niet minstens zo belangrijk kunnen zijn dan hetgeen je wel weet?  

    Is het beperken van de vrijheid van partijen op de grondmarkt adequaat en zinvol?  

    Als je in de grondpolitiek de vrijheid van partijen wilt beperken dan is er een hele lange weg te gaan. Vraag is of er door de rijksoverheid, vanwege de grote belangen en autonomie van betrokken partijen, wel adequaat kan worden geïntervenieerd. We kunnen ons nog herinneren dat hier in het verleden een kabinet over gestruikeld is. Vraag is dus of je er energie in moet steken omdat er veel waardevolle tijd door verloren kan gaan en de kans is natuurlijk klein dat dit resultaat gaat opleveren.

    Hoe stimuleer je innovatief (particulier) opdrachtgeverschap?

    Vraag is hoe je dit zou kunnen concretiseren? Ik denk dat de rijksoverheid en de VNG best practices zouden kunnen communiceren en dat gemeenten hier vooral de sleutels in handen hebben.  Zo heeft de gemeente Wierden bijvoorbeeld aan de verkoop van kavels heel creatief een prijsvraag gekoppeld. Het meest duurzame ontwerp, op basis van GPR-score, kon kiezen uit één van de vier vrij toe te wijzen kavels. Omdat dit voor een aantal kopers de enige manier was om in aanmerking te komen voor een bouwkavel was dit een groot succes en heeft dit er toe geleid dat in Wierden het eerste energieleverend passiefhuis van Nederland is gebouwd. Een mooi voorbeeld dat dus navolging verdient omdat snel en zonder enige aanpassing van wet- en regelgeving gemeenten zo adequate prikkels kunnen geven om innovatie en procesversnelling te weeg te brengen. Het bouwbesluit geeft overigens ook volgens de onderzoekers al voldoende mogelijkheden om af te wijken van geldende eisen als er sprake is van een ‘gelijkwaardige’ oplossing. Hier wordt tijdens het vergunningstraject echter nog (te) weinig van gebruik gemaakt. Niettemin wordt er op allerlei plaatsen in Nederland reeds energieneutrale nieuwbouw en renovatie gerealiseerd. Als je even googled dan krijg je snel een hele waslijst van energieneutrale projecten en panden die al gerealiseerd zijn. De manier hoe je naar zaken kijkt en welke ‘bril’ je opzet kan sterk van invloed zijn en zelfs de doorslag geven wat voor ontwikkeling je ziet. De trend die zich zowel in Nederland als de ons omriggende landen aftekent is dat het energieneutraal bouwen en renoveren behoorlijk toeneemt. Goede informatievoorziening voor de burger, communicatie, marketing en regionaal/provinciaal beleid kan deze ontwikkeling in een stroomversnelling brengen. Regionale innovatieplatforms, waar kennis, ervaring en (marketing)expertise gebundeld wordt, kunnen behulpzaam zijn. 

    Wat is de positie en rol van de eindgebruikers?

    De eindgebruiker/afnemer kan de burger als consument zijn, of het bedrijfsleven. Beiden verdienen extra aandacht. In de onderzoeksopzet komt het wel terloops tot uitdrukking in de conclusie dat er voor particulier opdrachtgeverschap in het bouwpoldermodel nauwelijks ruimte is. Jammer zou zijn als het bij deze constatering blijft en als dit min of meer als een onveranderbaar vaststaand gegeven wordt gezien. Want hier liggen toch (onbenutte) kansen en mogelijkheden om innovatie in de bouw extra impulsen te geven. De casus van de particulier die in Kerkrade een Passiefhuis heeft gebouwd toont aan dat de burger zelfs zonder enige hulp van de overheid op eigen kracht mogelijkheden kan en zal benutten. Maar de bouwsector (en overheid) zouden het natuurlijk veel slimmer kunnen aanpakken door zelf beter op de ontwikkeling in te gaan spelen. Voor energie-intensieve bedrijven is de terugverdientermijn namelijk veel korter dan voor particulieren. Zo kon het bedrijf R&R voor Fitland Hotel - De Vrije Teugel (een 4 sterrenhotel met 50 royale kamers, 9 multifunctionele zalen, een bowlingcentrum, een restaurant, grand café en een lounge) een oplossing aanbieden in de vorm van een Warmte Koude Opslagsysteem. Dit levert het hotel op jaarbasis 70.000 m3 gasbesparing (=77%) op waardoor de terugverdientijd 5,3 jaar is. De overheid zou natuurlijk eens goed moeten nadenken of er niet een tijdelijke stimuleringsregeling in het leven zou moeten worden geroepen voor gesubsidieerde voorzieningen (scholen, gemeenschapshuizen, buurthuizen etc) waardoor hun exploitatie verbeterd zou kunnen worden. Veel organisaties hebben het moeilijk door stijgende energiekosten, huurverhogingen en teruglopende ledenaantallen.  

    Waarom is (marketing)innovatie een centraal thema?

    Innovatie wint het vroeg of laat altijd van het conservatisme. Marktconcurrentie zal dit afdwingen.(Duitse) bedrijven krijgen een substantieel concurrentievoordeel als Nederlandse bedrijven niet meegaan in de ontwikkelingen en het voortbestaan en de levenscyclus van bedrijven, die steeds korter wordt, is dan in het geding. Ontwrichtende innovatie = adapt or die. 

    Dat er genoeg potentieel is in de markt heb ik al eerder aangegeven in een eerdere blog. Ondernemers die het potentieel zien zullen er ongetwijfeld de komende jaren een gevulde orderportefeuille aan overhouden. 

    Maar het gaat hierbij niet om de innovatieve nieuwe technieken te gaan gebruiken. Je moet eerst de markt/eindgebruikers er eerst moeten kunnen overtuigen dat er voor hun grote voordelen zijn. Het accent zou dus sterk moeten verschuiven naar het adequaat in de markt zetten van producten en daarin valt hier in Nederland nog een hele wereld te winnen. Ik citeer in dit verband uit een recente blog van Philip Smits CEO van Blauwgoed Groep bv:

    "Wat me hier (in Amerika) opvalt is dat de woorden crisis, woningen, leegstaande kantoren, leegstand en procedures, hier niet vallen. Het gaat hier om branding, marketing, drones, leads, data, video, social media, enzovoorts. Vooral predicted data wordt de toekomst. Hoe meer we kunnen gaan voorspellen vanuit dagelijkse gebruikersdata, hoe beter we onze klant kunnen gaan begrijpen en hoe meer leads we kunnen genereren, waardoor we ons marktaandeel kunnen vergroten. Ontwikkelaars, makelaars en andere vastgoedbedrijven in de V.S. zetten momenteel op grote schaal software(data)programmeurs in om programma’s te ontwikkelen die hen kunnen helpen hun klanten nog beter te vinden en te analyseren. Ik kan het mis hebben, maar ik zie nog weinig vastgoedbedrijven of makelaars in Nederland die deze slag aan het maken zijn. 

    Zeker in een wereld waar 90% van de woningen die worden verkocht online wordt gevonden, wordt het steeds belangrijker om te snappen waar onze klanten zitten en wat hen precies interesseert. Er is verschillende data beschikbaar voor dit soort analyses: personendata, vastgoeddata en omgevingsdata. Welke data je gebruikt, is afhankelijk van wat voor informatie je zoekt en wat je met die informatie wilt doen. Omgevingsdata kun je gebruiken om te kijken waar mensen wonen, werken, boodschappen doen. Hieruit haal je informatie over hoe het leven er in een buurt uitziet. 

    Als je weet dat jouw klanten graag in een bepaalde buurt willen wonen en daarom ook graag willen weten wat er precies in die buurt speelt, besef je dat dit erg nuttige informatie kan zijn. Een mooi voorbeeld van slim gebruik van omgevingsdata is een start-up die het social mediagebruik (facebook, twitter, instagram, enzovoorts) in een bepaalde buurt analyseert en op basis van die gegevens precies weet wat er in die buurt speelt. Deze kennis is weer relevant voor klanten die in die buurt willen gaan wonen."

    Wat is de impact van recente ontwikkelingen?

    Op 27 januari jongsleden verscheen in het Limburgs Dagblad een artikel waarin aangekondigd wordt dat 2014 het jaar van de energiebesparing wordt. Niet alleen het energiefonds zal daar een bijdrage aan leveren, maar ook de activiteiten van de corporaties. Het streven is om de gehele woningvoorraad die nu gemiddeld energielabel D heeft in 2020 op te krikken naar energielabel B. Het rijk draagt hier 400 miljoen aan bij. Los daarvan hebben zes corporaties (waaronder Wonen Limburg) het voornemen om tot en met 2020 111.000 zodanig te renoveren dat ze netto geen energie meer verbruiken. Dit jaar moeten de eerste 1100 woningen al klaar zijn. Uit geëvalueerde voorbeeldprojecten blijkt dat de corporaties geen extra geld (van het rijk) nodig hebben om te renoveren. Ze kunnen zelf in financiering voorzien omdat bewoners in de toekomst veel minder voor energie gaan betalen. Duidelijk zal zijn dat dit programma een stevige impuls zal geven aan de bouw en de (regionale) economie.

    Wat zouden extra prikkels voor de (renovatie)bouw en de economie kunnen zijn?

    Mij is onduidelijk waarom Duitse banken wel een economische bijdrage kunnen leveren aan die Energiewende (rente is daar voor een particulier krediet voor 10 jaar slechts 1,75% terwijl dat in Nederland 3,5% is) en Nederlandse banken, die overigens met veel overheidsgeld overeind zijn gehouden (zoals bijvoorbeeld SNS en ABN Amro) maar tot 8000 Euro extra kunnen uitlenen t.b.v.  energiebesparing.  De leenruimte die het kabinet voor energiezuinige nieuwbouwwoningen toestaat zou verdubbeld kunnen worden als banken met een lagere rente genoegen zouden nemen. De (economische) impuls die hier voor energiebesparing van uit kan gaan is substantieel. Als je de extra investering voor een Energie-nul-woning (14500 Euro) nu afzet tegen de besparing op de energierekening van (1500 Euro) dan kan dit bedrag binnen 10 jaar worden terugverdiend. Maar als het rentepercentage lager zou zijn dan zou het krediet niet alleen verdubbeld kunnen worden maar ook sneller kunnen worden afgelost. Voor consumenten en bedrijven zijn dit juist de prikkels die nodig zijn om investeringen en bestedingen op gang te krijgen zodat de Euro flink gaat rollen.

    Hoe doen de Duitsers het?

    image

    Dat de ontwikkelingen in Duitsland heel hard gaan blijkt uit drie voorbeeldprojecten waarbij niet alleen energieneutraal gebouwd kan worden maar zelfs energieoverschotten kunnen worden geproduceerd door verschillende innovatieve technieken en architectonische- en ruimtelijke aspecten met elkaar te combineren. Maar hoe beoordelen Duitse experts de resultaten? De energiewende-radar maakt duidelijk wat communicerende vaten zijn en inhoeverre de Duitsers op koers liggen. Ik ben benieuwd of Nederlandse experts de handschoen oppakken om voor Nederland ook zo'n instrument te gaan ontwikkelen. Want zo kunnen we beter zien waar we staan, welke acties noodzakelijk zijn en welke (integrale) effecten optreden.  

    Industriële restwarmte in verschillende sectoren (grootindustriële productie van metalen, constructies, chemische- en petrochemische industrie, papierindustrie, productie van levensmiddelen) zal in Duitsland door ontwikkeling van speciale laagtemperatuur Stirlingmotoren (zie minuut 24 in de film) beter benut kunnen worden waardoor 4 kerncentrales (samen goed voor 5000 Megawat) op termijn gesloten zouden kunnen worden. Vraag is of Nederland niet veel sterker zou moeten insteken op de Duitse innovaties door actief te participeren in de vorm van PPP constructies en allianties met Duitse overheden en bedrijven. Duitsland is toch al een van onze belangrijkste handelspartners!

    Tenslotte.

    Positief is dat de eerste tekenen van conjunctuurherstel, i.c. herstel op de arbeidsmarkt in januari worden waargenomen. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) voorspelt dit jaar weliswaar nog krimp maar in de periode 2015 tot en met 2019 wordt een krachtig herstel van 4 procent per jaar verwacht. De nieuwbouw zal dan in die periode met 10% toenemen.

    Met een slimme campagne:"Het nieuwe wonen= milieuneutraal, comfortabel en zonder gasaansluiting", zou de bouw een modern milieuvriendelijk imago kunnen krijgen en zo zou men zelf ontwikkelingen kunnen stimuleren, zeker als het passiefhuis en energiebesparingstechnologie goed in de picture wordt gezet en breed wordt toegepast. 

    Omdat het kabinet, de bouwwerkgevers en werknemersorganisaties samen de handen ineen geslagen hebben en op korte termijn de sectorale aanpak gaan uitrollen die gericht is op extra banen en behoud van werkgelegenheid zullen deze prikkels een positieve uitwerking hebben. 

    Gemeenten en provincies zouden ook een steentje kunnen bijdragen door via PPP constructies en programma's de economische ontwikkeling te stimuleren. En als de Duitse voorbeeldprojecten en de insteek  van de gemeente Wierden navolging krijgt en particulieren mogelijkheden zien om de overstap te maken, van een dure huurwoning naar een eigen energieneutraalhuis, dan wordt er weer meer bouwgrond verkocht en zullen projectontwikkelaars ''eieren voor hun geld kiezen''.  

    En zo wordt 2014 het keerpunt in de bouw.

    Nawoord.

    Ik werd getriggerd deze serie blogs te gaan schrijven door een goede kennis die mij vertelde hoe hij tegen de stroom in een energieneutraal huis heeft gebouwd. Ik vond het een mooi voorbeeld hoe Menskracht richting kan geven en weerstanden kan overwinnen. Iedereen zou eigenlijk Het Nieuwe Wonen eens met eigen ogen moeten zien door (in de eigen omgeving) of in Kerkrade een passiefhuis te bezoeken. En dan kunnen er aan de eigenaar en de architect allerlei praktische vragen gesteld worden.

    Ben je geïnteresseerd klik dan hier.

     

     

         

     

        

         

     


     

     

          

     

     

     

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers