Pleio

Engels | Nederlands
Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J

Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J


 0/5 Sterren (0)

Gerelateerde blogs

Private online rechtshandhaving

Private online rechtshandhaving

Terwijl aan ict wordt toegeschreven dat het...
Big Data

Big Data

In een presentatie n.a.v. een ICTU-jubileum zette...
Privacy, technologie en de wet

Privacy, technologie en de wet

Waarom maken mensen zich zorgen om privacy? Big...
Big data en consumentendiscriminatie

Big data en consumentendiscriminatie

Big data heeft de kosten van gedetailleerde...

Datagestuurde samenleving

    Hadewych
    Door Hadewych in de groep Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J 1403 dagen geleden Reacties (1)

     0/5 Sterren (0)

    Mireille Hildebrandt, ICT en rechtsstaat, in: Recht en computer

    Hildebrandt laat zien welke ontwikkelingen impact hebben op de mate waarin er sprake is van een rechtsstaat. Ze focust op de vraag of, en wat, de overheid over burgers mag weten en in hoeverre de overheid mag handelen.

    Rechtsstaatbenaderingen (zie ookdit artikel waarin rule of law, rechtsstaat en état de droit worden behandelddit artikel waarin rule of law, rechtsstaat en état de droit worden behandeld)

    Ze onderscheidt drie benaderingen van de rechtsstaat: een formele, legalistische, een materiële, en een instrumentele benadering. De formele benadering gaat er van uit dat er sprake is van een rechtsstaat zolang door de wetgever gestelde regels door de overheid worden nageleefd, althans niet worden overtreden. In de instrumentele benadering, verbonden aan New Public Management, is recht slechts een middel tot het bereiken van een politiek doel. De materiële benadering tenslotte, gaat uit van rechtsbeginselen zoals rechtvaardigheid, rechtszekerheid en dergelijke. Zulke beginselen zijn inhoudelijk verbonden met een specifieke ethiek ten aanzien van de machtsverhoudingen die in het geding zijn. Ze vormen de bemiddeling tussen recht, politiek en moraal.

    In een instrumentele opvatting van het recht, wordt regulering niet zozeer door juristen gedefinieerd als synoniem met normering: het stellen van grenzen en eisen aan bepaalde handelingen met het oog op mogelijke rechtsgevolgen. Regulering is in deze benadering vooral een begrip uit cybernetica of bestuurskunde, gericht op gedragsbeïnvloeding.

    Vanuit materiëel rechtsstatelijk perspectief is dat problematisch. Het sturen van gedrag veronderstelt immers detailkennis over gedrag, terwijl de materiële opvatting van de rechtsstaat hecht verbonden is met de mensenrechten, die een fundamentele onkenbaarheid en onbepaalbaarheid van individuele burgers garanderen. Het recht op privacy en het ermee verbonden respect voor de persoonlijke autonomie van individuele burgers zijn gegrond in de idee dat de overheid de handen af moet houden van de persoonlijke levenssfeer en daar alleen in mag treden wanneer daarvoor expliciete bevoegdheden bestaan die met de nodige waarborgen omgeven zijn.

     

    ICT-ontwikkelingen: big data

    De ict-ontwikkelingen hebben ons van een informatiesamenleving naar een datagestuurde samenleving gebracht. De beschikbaarheid van vrijwillig verstrekte gegevens, geobserveerde data en afgeleide data, gecombineerd met voldoende rekenkracht om relevante patronen te vinden, leidt tot een alomtegenwoordige datagestuurde infrastructuur, die bedrijven en overheden in staat stelt om gedrag tot in detail te voorspellen en er real-time op in te spelen. Dat is typisch ‘big data’: “things one can do at a large scale that cannot be done at a smaller scale” (Mayer en Cukier 2013).

    Sturing met, en door, data betekent dat er allerlei afwegingen moeten worden gemaakt (zie WRR, iOverheid 2011):

    • Of het opofferen van individuele vrijheidsrechten wel leidt tot grotere veiligheid
    • of de precisie die wordt gesuggereerd wel waargemaakt kan worden
    • of rechten en vrijheden überhaupt opgeofferd moeten worden om beleidsdoelen te bereiken
    • of de bescherming van de één niet wordt opgeofferd voor de beveiliging van de ander
    • of uitbreiding van bevoegdheden ten behoeve van veiligheid, geen veiligheidsrisico met zich meebrengen
    • of maatregelen niet enkel leiden tot symboolwetgeving zonder aantoonbaar veiligheidseffect

    Een materiële rechtsstaatsopvatting vereist dat inbreuken op grondrechten een legitiem doel hebben, noodzakelijk en proportioneel zijn in een democratische samenleving, en berusten op een voor de betreffende maatregel bestemde juridische grondslag. Is dat het geval, dan moeten er tegenover de inbreuk een aantal effectieve waarborgen worden geïnstitutionaliseerd, zoals het beginsel van doelbinding. Dat beginsel geldt niet alleen voor het gebruik van data, maar betekent dat alle interventies van overheden een legitiem en uitdrukkelijk doel moeten hebben. Waar burgers zich vrij moeten weten hun eigen doelen na te streven binnen de grenzen van de wet, zijn overheden gehouden alleen die doelen na te streven die hen door de democratische wetgever en de geschreven en ongeschreven constitutie zijn opgedragen.

    Het grote voordeel van big data is echter juist dat er kennis wordt gegenereerd waarvan niet bij voorbaat duidelijk is dat het relevante kennis is. De meerwaarde van een datagestuurde omgeving steekt in de overwachte nieuwe mogelijkheden die door het verwerken van gegevens worden geschapen, maar dat verhoudt zich maar moeizaam tot doelbinding en legaliteit. Zo kunnen bijvoorbeeld risicofactoren en risicosignalen voor fraude worden gegenereerd door databestanden van nutsbedrijven te verbinden met registers van uitkeringsgerechtigden. Met het verwerken van data voor zo’n compleet nieuw doel, worden hele categorieën burgers potentieel verdacht van fraude, waarna ‘onschuldigen’ worden uitgesloten van verdenking.

    Een ‘oplossing’ van deze spanning zal er voorlopig niet komen, maar de overheid kan wel transparant maken welke data door wie en met welk doel verzameld en verwerkt worden, op welke manier het gedrag van burgers wordt beïnvloed en welke rechtsmiddelen burgers hebben om zich daartegen te verzetten.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Hadewych
        Hadewych 1381 dagen geleden

        Met http://liquidfeedback.org/ wordt geprobeerd om e-democratie vorm te geven en tegelijk gebruik te maken van de mogelijkheden die internet biedt om bestaande politieke processen en beleidsvorming te democratiseren.

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers