Pleio

Engels | Nederlands

Echte participatie vraagt om ont-moeten

    Peter Paul J. Doodkorte
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1565 dagen geleden Reacties (3)

     5/5 Sterren (2)

    Echte participatie vraagt om ont-moeten
    • Participatie kondig je niet af; dat doe je - met hart en ziel (en niet met de portemonnee)

    Burgerparticipatie, overheidsparticipatie en de participatiemaatschappij. Participatie is hot. Als containerbegrip wordt het te pas en te onpas gebruikt voor het ‘verkopen’ van beleidsvoornemens van overheden.

    Meedoen. We raken er maar niet over uitgepraat. Maar onder al die mooi verpakte participatieboodschappen zit uiteindelijk maar een motivatie: geld dan wel kosten.

    Ben ik dan tegen participatie? Integendeel. Waar ik echter – in toenemende mate – bang voor ben, is dat wij ‘participatie’ institutionaliseren. Het wordt naar mijn mening teveel gepresenteerd als iets ‘extra’s’ of iets wat er ‘bovenop’ komt. Zo wordt ‘meetellen’ een ‘meedoen’ een last in plaats van een lust.

    Participatie betekent ‘actieve deelname’. Het is afgeleid van de Latijnse woorden pars (deel) en cipere (nemen). Die oorspronkelijke betekenis is eind jaren zeventig ‘verkracht’ door participatie als de historische opvolger van het begrip ‘inspraak’ te gaan hanteren. Datgene waar men inspraak op eiste – en vervolgens al dan niet van harte bood – was de publieke besluitvorming. Burgers kregen "inspraak" in ambtelijke procedures. Werden ‘gehoord’ door de overheid. Waarbij deze de burger aanhoorden, zonder dat zij op enige wijze verplicht waren ook daadwerkelijk consequenties eraan te verbinden. Daarop werd de term participatie (meedoen) gelanceerd.

    Ieder mens wil van betekenis zijn. Elk mens wil meedoen! Niet, omdat het moet, maar omdat het een intrinsieke menselijke trek is. Van betekenis zijn en meedoen vraagt om het gebruik van de mogelijkheden, de talenten van mensen. En juist op dat onderdeel vliegen wij als beleidsmakers (te) vaak gierend uit de bocht. Vanuit de verzorgingsstaat benaderen we mensen vanuit systemen, regels en voorschriften.  Iedereen mag meedoen mits… En de tegenhanger daarvan, de participatiemaatschappij, hanteert nagenoeg hetzelfde principe:  Iedereen moet meedoen, en daarom….

    Mensen die om wat voor reden dan ook niet kunnen meedoen, doen dat niet, omdat ze niet willen. Het zijn systemen, regels en voorschriften die hen in de weg staan. Soms onbedoeld, maar toch. We verzuimen uit de gaan van de vraag wat mensen nodig hebben om weer mee te kunnen doen. Met andere woorden: wat heb jij nodig om jezelf te ontwikkelen, om te worden wie je wilt of kunt zijn. Wij benaderen liever mensen vanuit de rechtmatigheid van het gebruik van een regeling dan vanuit de vraag van hun ontwikkeling.

    Het woord participatie heeft hierdoor een te sterk economische connotatie gekregen. En ja, ik hoor het Kabinet luid roepen dat het geen verkapte bezuinigingsoperatie van het kabinet is. Maar toch..

    Meedoen gaat niet om de logica van het geld. Het gaat om de logica van de vanzelfsprekende wederkerigheid. Of, zoals Jos van der Lans dat mooi zegt: ‘Je kunt de participatiemaatschappij niet afkondigen. Bomen groeien niet als je er aan de bovenkant aan gaat trekken, maar ze groeien als je er een goede voedingsbodem onder legt. Als de overheid bijvoorbeeld corporaties hindert om nog langer met leefbaarheid bezig te zijn, is dat contraproductief. Dan zeg je dat die boom moet groeien, maar ben je de bodem aan het verdorren.’

    Participatie gaat over inclusie.  In een inclusieve  samenleving zijn mensen er voor elkaar. Niet, omdat het moet, maar omdat ze het willen. Willen begint met ont-moeten.

    Ont-moeten stelt hoge eisen aan de overheid. Een zelfbewuste overheid die (be-)stuur op basis van partnerschap en onderlinge afhankelijkheid. Een verbindende overheid dus. Een overheid ook die vakmanschap boven protocollen en voorschriften durft te stellen. Een overheid die voorbij het moeten – en het daarvoor benodigde controle- en beheers-denken – ruimte creëert voor ontmoeting, lef, creatiekracht en netwerkpotentie.

    Participatie is het ontginnen en ontwikkelen van passie. Participatie gaat over ‘durven dromen’.  Successen delen én vieren. En ja, voor dat alles is moed en vertrouwen nodig. Anders kan het niet. Meedoen is een spel: je moet vertrouwen winnen én geven. Participatie begint met het besef dat je het alleen sámen kunt bereiken. Anders houdt het op.

    Kortom: Participatie moet niet opgedrongen worden. Opdringen werkt niet. Het is de kunst van het verleiden. Het rare is alleen, dat ik nauwelijks beleidsnota’s kan bedenken die dat proberen. Da’s jammer, want het mooiste van verleiding ...is eraan toegeven.

    zie ook: http://peterpauldoodkorte.wordpress.com/



    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Marjolein van Vessem
        Marjolein van Vessem 1561 dagen geleden

        Het maakt ook wel uit aan waaraan je meedoet en wie dat beoordeelt. Gaat het om af en toe boodschappen doen voor je buurvrouw of demonstreren tegen de Olympische Spelen of elke week koken voor de buurt? Allemaal 'meedoen' in mijn ogen! 

        • Stuart Boardman
          Stuart Boardman 1562 dagen geleden

          Helemaal mee eens. Echte participatie is een vorm van democratie. Dus niet een keer in de 4 jaar passief stemmen maar regelmatig kunnen meedoen in besluitvorming - op buurt, district of zelfs gemeente niveau. En ja, dat brengt ook verantwoordelijkheden mee - prima.

          Trouwens ik ben het ook met Robbert eens over certificaten voor duurzaam enz. Je mag aan mvo of duurzaamheid vanwege verlichte eigen belangen doen - daar niets mis mee - maar niet om een etiket voor bij de logo.

          • Robbert Geelen
            Robbert Geelen 1562 dagen geleden

            Beste Peter Paul,

            Klopt hoe je alles beschrijft. Er worden zoveel termen uit zijn context gehaald omdat men iets wil en daarmee wordt het ook heel gemakkelijk voor anderen gemaakt om ook zogenaamd iets met participatie te doen. Kijk maar naar het woord 'duurzaam' of 'maatschappelijk verantwoord ondernemen'. Het is nu zo dat je er een certificaat voor kunt halen en daardoor 'duurzaam' of aan 'mvo' doet... Dit soort zaken komen van binnen uit. Daar heb je geen bevestiging van buiten voor nodig. Het is heel normaal, tenminste voor mij...

            Jij hebt het over 'verleiden'. Is 'uitnodigen' niet een mooier woord passens bij datgene wat je schrijft? Je hebt dan als persoon een vrije keuze. Bij 'verleiden' zit er, voor mij, een (commercieel) belang bij.

          Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers