Pleio

Engels | Nederlands
Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J

Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J


 0/5 Sterren (0)

Gerelateerde blogs

Verhullende onthullingen; Over zijn en schijn in het bestuur

Verhullende onthullingen; Over zijn en schijn in het bestuur

Transparantie, openheid, worden gezien als...
Ambtenaren! Een boek over ambtenaren ...

Ambtenaren! Een boek over ambtenaren ...

Wat ambtenaren doen, doet ertoe. Gedurende de 200...
Aanpak van burenoverlast

Aanpak van burenoverlast

Jurist Michel Vols promoveert 31 oktober met het...
Aan de slag met ambtelijk vakmanschap

Aan de slag met ambtelijk vakmanschap

Een jaar na afronding van het programma Ambtenaar...

Politiek-ambtelijke verhoudingen

    Hadewych
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 575
    Door Hadewych in de groep Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J 1033 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Schaduwpolitici, bontkragen en blokkendozen; Een onderzoek naar de politiek-ambtelijke verhoudingen in Nederland, 2013.

    Roel Nieuwenkamp herhaalde onlangs zijn promotie-onderzoekpromotie-onderzoek naar politiek-ambtelijke verhoudingen. Hij stelt vast dat er nog steeds sterke politieke sturing en ambtelijke onafhankelijkheid is, terwijl het vertrouwen tussen bewindslieden en topambtenaren goed is. Daarmee is er sprake van complementariteit.

    Ambtelijke onafhankelijkheid gaat uit van loyaliteit en van het politieke primaat. Het gaat vooral om de mate waarin eerlijk en vrijmoedig advies kan worden gegeven en om onpartijdigheid.

    Nog steeds is de loyaliteit van ambtenaren aan politici groter dan andersom, en nog steeds hebben politici de neiging om zich negatief over ambtenaren in het algemeen uit te laten, en de verantwoordelijkheid voor allerlei beleidsfalen op ‘de bureaucratie’ in het algemeen af te schuiven. Maar daarmee wordt geen serieuze systeemschade aangericht.

    Als de politieke sturing sterk is en de ambtelijke onafhankelijkheid beperkt, dan ledit dat tot slechte advisering en politieke willekeur in de uitvoering van het beleid. Als andersom de politieke sturing beperkt is en de ambtelijke onafhankelijkheid groot, dan neemt de responsiviteit van de ambtenaren af en levert de ambtelijke organisatie onvoldoende resultaat.

    Door de uitdrukking van het politiek primaat in gedetailleerde regeerakkoorden die (bijna) zonder ambtelijke inbreng tot stand komen, zijn politici eigenlijk zonder ambtenaren beleid aan het maken. Soms leidt dit tot ondoordachte passages in het regeerakkoord.

    De statuur, taakopvatting en taakuitoefening van topambtenaren is veel meer bureaucratisch en technocratisch geworden, ze hebben meer een managersprofiel dan dat ze de meest inhoudelijk gezaghebbende figuren zijn. Daarmee gaat een vermindering van de ambtelijke onafhankelijkheid gepaard. De verkorte benoemingstermijnen van SG’s en DG’s en de ‘normalisering’ van de arbeidsvoorwaarden zou tot verdere afname van onafhankelijkheid kunnen leiden.

    De figuur van de politiek assistent, en kleine kabinetten rond bewindspersonen, is inmiddels volledig ingepast. Ze fungeren veelal als buffer tegen te vergaande politisering.

    Ook de druk op partijpolitieke benoemingen valt mee.

    Een knelpunt is er als gevolg van het kleine aantal ministers. Doordat de span of control voor sommige ministers wel heel erg groot geworden is, hebben ze minder verbondenheid met het apparaat en onvoldoende tijd om zich goed te verdiepen in beleidskwesties, om van gedachten te wisselen met betrokken ambtenaren of om hun ministerie in binnen- en buitenland te vertegenwoordigen. Mede hierdoor hebben bewindspersonen vaak te weinig besef van hoe Europa werkt, en tot sturen op beelden in plaats van inhoud, met als gevolg dat “heel veel ambtenaren op het departement bezig zijn met schadebeperking van wat de minister heeft aangericht.” (blz. 41)

    Een ander knelpunt hangt samen met de medialogica en de versnelling van het politieke debat. Dit leidt tot ‘flitsbesluitvorming’, waarbij beelden belangrijker zijn dan feiten en er vaak geen tijd is voor ‘evidence based’-beleid.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers