Pleio

Engels | Nederlands

Van kinderen kan je heel veel leren. Vertrouwen bijvoorbeeld!

    Peter Paul J. Doodkorte
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1012 dagen geleden Reacties (1)

     5/5 Sterren (2)

    Van kinderen kan je heel veel leren. Vertrouwen bijvoorbeeld!
    • Als je vertrouwen hebt, hoef je niet de gehele trap te zien om de eerste stap te zetten

    ‘Wanneer iemand zoekt,’ zei Siddhartha, ‘dan kan het licht gebeuren dat hij alleen oog heeft voor hetgeen hij zoekt, dat hij zichzelf niet toestaat om iets te vinden, verblind is omdat hij alleen maar aan datgene denkt waarnaar hij op zoek is, omdat hij een omschreven doel heeft, en van dat doel bezeten is. Zoeken betekent: een doel hebben. Vinden daarentegen: vrij zijn, open staan, geen doel hebben.  | Hermann Hesse – “Siddhartha”

    Wij zijn – misschien wel  allemaal – zoekende. En terwijl wij ons doel nastreven, zien wij veel van wat zich dicht onder onze ogen ophoudt of afspeelt – over het hoofd. Mede daardoor blijft de geplande overdracht en omvorming van taken onderwerp van felle discussies, meningen en verwijten. Over en weer.

    Op 1 januari 2015 moet de decentralisatie van taken een feit zijn. De Jeugdwet is inmiddels aangenomen. De nieuwe Wmo werd half januari naar de Tweede Kamer gezonden en de Participatiewet kreeg onlangs (20 februari 2014) de instemming van een ruime meerderheid in de Tweede Kamer.

    Ondertussen zijn alle actoren – van gemeentebesturen, organisaties en professionals op het terrein van  welzijn, zorg en participatie  tot belangenbehartigers van instituties en inwoners – volop aan de slag. Iedereen ziet  voor zichzelf echt een taak weggelegd in het sociale domein. Tegelijkertijd is er sprake van een kwetsbaar proces. Het wordt steeds duidelijker dat veel veronderstelde problemen zijn terug te brengen tot een groot wantrouwen tussen de actoren onderling. 

    Vanaf de eerste plannen bijvoorbeeld om alle zorg voor de jeugd onder te brengen bij gemeenten, hebben verschillende instanties zich verzet tegen de overheveling. Zo vrezen GGZ Nederland en de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie dat door de loskoppeling van de Zorgverzekeringswet het recht op zorg voor kinderen met een psychische aandoening in het gedrang komt. Jeugdzorg Nederland is ‘verheugd’ dat de wet aangenomen is, maar spreekt tegelijkertijd haar zorgen uit over de continuïteit van zorg in de overgangsfase. Daarvoor is volgens hen een landelijk overgangsregime nodig. Zorgaanbieders klagen over het gebrek aan professionaliteit in aanbesteden bij gemeenten. Zorgverzekeraars zijn bevreesd in zee te gaan met zorgaanbieders die soms in financieel zwaar weer zitten. De trend naar meer extramurale voorzieningen leidt tot grote onzekerheid rond dan wel problemen met het vastgoed van de intramurale voorzieningen. Met dergelijke aanbieders willen zorgverzekeraars liever niet in zee. Ze willen een andere vergoedingensystematiek. En alle decentralisaties bij elkaar zorgen voor grote onrust op de arbeidsmarkt.

    Wanhoop, wantrouwen, onzekerheid, paniek en angst voor de toekomst doen het wantrouwen in de samenleving en tussen de actoren groeien. Soms gevoed door nieuwe – al dan niet bewust gecreëerde –  angst en paniek zaaiende doemscenario’s.

    Deze cultuur van wantrouwen kent meerdere nadelen. Het leidt tot tijd- en geldverslindende controle- en overlegstructuren. En ook de openheid over de wederzijdse doelstellingen en drijfveren lijdt daaronder. Dit alles verlaagt de efficiency en effectiviteit van het proces. Simpelweg, omdat wij handelen op basis van een ‘kompas’ van wantrouwen.

    Om de decentralisatie van rijkstaken naar gemeenten effectief en succesvol te kunnen uitvoeren moeten wij leren loslaten. Maar, wie om loslaten vraagt, moet vertrouwen kunnen bieden.

    Vertrouwen is een zaak van geven en nemen. Het vraagt om af te zien van het zoeken van het eigen gelijk, en het vinden van de brug naar elkaar toe. Vertrouwen is de basis voor het aan kunnen gaan van (ver-)binding. Vertrouwen is het gevoel dat alle puzzelstukjes die er zijn logischerwijs hun plek zullen vinden. Het vraagt om het  inzicht dat jouw aandeel ‘loslaten’ is. Loslaten creëert ook ruimte. Als wij dat vertrouwen en die ruimte durven vinden, kunnen wij samen de omvorming van ons sociaal domein doen slagen.

    Vertrouwen geven en nemen. Is dat mogelijk? Natuurlijk. Kijk eens naar de kinderen! Kinderen handelen doorgaans op basis van onbewust vertrouwen. Dit komt tot uiting door hun directe, ongeremde communicatie, hun vermogen om zich volledig afhankelijk op te stellen van anderen, en hun pure manier van handelen. Het gaat hier om onbewust vertrouwen, aangezien een kind zich niet (altijd) realiseert wat de consequenties kunnen zijn van dit vertrouwen. Pas na negatieve ervaringen, of door oproepen van volwassenen om vooral niet teveel vertrouwen te hebben, wijzigen kinderen hun gedrag naar een basishouding van wantrouwen.

    Niets weerhoudt ons om, net als kinderen, te gaan handelen op basis van vertrouwen. Maar dan wel bewust. Het is die oplossing die ik aandraag voor ons geïnstitutionaliseerde wantrouwen. (Herstel van) vertrouwen immers is de sleutel voor het welslagen van de decentralisaties en de daarmee beoogde omvorming van ons sociaal domein.  Daarom doe ik een oproep aan alle actoren om ons denken en doen niet langer te baseren op  wantrouwen maar op bewust vertrouwen.

    Door inzicht te geven (en te vinden) in elkaars motieven creëren wij transparantie. In het proces dat wordt doorlopen en de uitkomsten die dit oplevert, kunnen alle betrokkenen juist daardoor het vertrouwen behouden dat er geen misbruik wordt gemaakt van deze – op het eerste gezicht kwetsbare – houding. Transparantie zorgt en borgt ook gedrag dat ons in staat stelt vrijer, sneller en effectiever en efficiënter te handelen. Hiermee kan de focus op het voorkomen van negatief gedrag verschuiven naar het stimuleren van positief gedrag. Loslaten, verbinden en vertrouwen is het verhaal van de verandering, van de verrassing, van het onverwachte en ongeregelde. Dat is ook wat het begrip ‘vertrouwen’ uitdrukt: minder op jezelf en meer op de ander vertrouwen. De essentie is dus dat mensen op basis van vertrouwen een verband met elkaar aangaan en de risico’s die ze daarmee nemen onderling regelen.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Gerard Dekker
        Gerard Dekker 1009 dagen geleden

        Beste Peter Paul,

        Mooie beschrijving van het fundamentele proces van vertrouwen!
        Samenwerking en elkaar de eigen verantwoordelijkheid laten dragen en in netwerken of ketens functioneren.
        De verschuiving van "zorgen voor" (institutionaliseren dat een instelling voor jou zorgt, de zorg uit handen neemt, eigen verantwoordelijkheid juist afneemt) naar "zorgen dat" (benadrukken en stimuleren van de eigen kracht en verantwoordelijkheid en creativiteit van mensen) is volgens mij ook een weg van vertrouwen.
        Kaderen en afbakenen en beperken geeft duidelijkheid, maar ook grotere versnippering. Een zoektocht naar een werkende flexibeler samenleving waar voor ieder echt een plek beschikbaar is.

        Groet, Gerard Dekker

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers