Pleio

Engels | Nederlands

Tribunegedrag en bestuurlijk hooliganisme

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 775
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1003 dagen geleden Reacties (2)

     0/5 Sterren (0)

    Tribunegedrag en bestuurlijk hooliganisme
    • De stemmenronselarij is weer bezig!

    De verzorgingsstaat verandert langzaam maar zeker in een participatiesamenleving. Van iedereen die dat kan, wordt gevraagd verantwoordelijkheid te nemen voor zijn of haar eigen leven en omgeving.’ Koning Willem Alexander sprak deze woorden uit tijdens zijn allereerste troonrede op Prinsjesdag van dit jaar. Critici op dit pleidooi spraken van ‘verkapte bezuinigingen’ en het gevaar dat kwetsbare groepen de dupe zouden worden van zo’n samenleving. Premier Mark Rutte pareerde deze kritiek (Drees-lezing 14 oktober 2013): “De ontwikkeling naar een participatiesamenleving is geen doel van beleid, maar een ontwikkeling die gaande is. En de Staat moet er op een verstandige manier mee omgaan. “ Hij legde de nadruk op de verscheidenheid aan succesvolle initiatieven en klinkende voorbeelden. Je ziet door de diversiteit aan initiatieven een soort burger-tot-burger economie ontstaan: “Ik heb een auto, jij betaalt mij voor het medegebruik. Ik kook lasagne, jij betaalt mij voor een maaltijd. Ik heb kleding over, die ruil ik met die van jou. Ik breek mijn been en betaal jou om voor mij boodschappen te doen. Ik koop biologische rijst groot in, zodat jij kunt meedelen in het prijsvoordeel. Ik neem jouw ‘afval’ af en maak er prachtige tassen van.”

    Het effect van al deze initiatieven moet niet worden onderschat. Het gaat om waardecreatie en de volhoudendheid van onze   samenleving. Zij leveren maatschappelijke waarde, en sorteren op prachtige resultaten.  Bedoeld of onbedoeld hebben ze bovendien effect dat er ontmoetingen plaatsvinden die anders niet tot stand waren gekomen. Het draagt op lokaal niveau bij aan de sociale cohesie en bovenlokaal tot wederzijds inspireren en stimuleren.

    Ook als het aankomt op laagdrempelige zorg wordt er lokaal nogal wat ondernomen. Tegelijkertijd echter blijkt het nemen van eigen initiatief in een geïnstitutionaliseerde maatschappij niet makkelijk. Want terwijl gemeenten en hun inwoners voor forse veranderopgaven in het sociale domein staan trekken instituties en hogere overheden torenhoge tribunes op. Volgepakt met betweters en praatzieken. Niet zelden zelf verantwoordelijk voor het zooitje dat aanleiding was voor het pleidooi voor de participatiesamenleving. Een samenleving waarin juist de eigen kracht en mogelijkheden van de mensen en de samenleving vertrekpunt is.

    Overal in het land vinden gemeenten in wijken en buurten mensen, die buiten de lijntjes durven kleuren, creatief omgaan met regels of voorschriften.  Zij zijn met hun onorthodoxe aanpak vaak de oplossers van problemen waarop stelsels en systemen geen antwoord meer (kunnen) hebben. Zij vallen op door en doordat ze zichtbaar resultaat boeken. Zij vormen – door een combinatie van ondernemerschap en betrokkenheid – de onmisbare schakel voor succes.

    En terwijl inwoners en lokale overheden zo op zoek zijn naar een nieuwe balans tussen overheid en (partijen in de) samenleving roepen de betweters en praatzieken vanaf de verkiezingstribune steeds harder ‘boe’ en ‘bah’. Zij klagen met opgekropte verkiezingsstress ‘ach’ en ‘’wee’. Het uitruilen van principes tegen zetels dreigt daarbij te triomferen over de inhoud welke diezelfde tribunezitters eerder met verve predikten en verdedigden. Wie of wat moeten de mensen nu eigenlijk nog geloven? Zou hier wellicht ook een – of misschien wel de – oorzaak kunnen liggen van de dreigende historisch lage opkomst bij de komende gemeenteraadsverkiezingen?

    Zullen we niet eens stoppen met het principieel geëmmer en het schreeuwen van hel- en verdoemenis? Zullen wij er gewoon weer eens van uit gaan dat de inwoner het prima zelf kan? Samen met zijn omgeving voor zichzelf het beste en heel veel weet te organiseren? Inwoners maken graag hun eigen keuzes. Kennen ook hun eigen opties. En als ze de professionele instituties of overheden inschakelen zijn ze niet een passief ontvanger, maar vrager en opdrachtgever; partner en cocreator.

    De inzet van de overheid moet daarbij gericht worden ingepast in oplossingen van inwoners. Overheidsparticipatie dus, gericht op het benutten van de inventiviteit van inwoners.  Gericht op het wegnemen van belemmeringen en het faciliteren om dingen mogelijk te maken.  

    En tegen de criticasters die betogen dat inwoners vooral hun eigen belangen najagen zeg ik dat de praktijk anders leert. Inwoners zijn misschien wel te afhankelijk geworden van de overheid. Maar juist daarom is het belangrijk dat zij meer onafhankelijkheid geboden krijgen. Dat wil niet zeggen dat overheden hen moeten laten vallen.  Het vraagt om stimulerend gedrag. Om een overheid die zich bescheiden en dienstbaar opstelt. Een overheid ook die de samenleving helpt de meest kwetsbare inwoners te ondersteunen. Een overheid dus, die helpt bij het verhelderen van de vraag en het zoeken en ontginnen van de eigen kracht. Daarvoor is geen regisserende overheid nodig. Laat staan een tribune vol met aan lager wal geraakte betweters en praakzieken. Het vraagt om een overheid die mogelijkheden biedt. Door middel van regelruimte en het leggen van verbindingen.

    Samenvattend

    Recht doen aan de kracht van de lokale samenleving vraagt om een nieuw evenwicht tussen nabijheid en interventies. Dat heeft ook consequenties voor instituties en overheden: het vraagt om randvoorwaarden die de eigen kracht van mensen niet in de weg staat. Het vraagt om een overheid die aanmoedigt in plaats van weghoont. In de uitvoering zie ik dat met zo’n houding inwoners, uitvoerende professionals en gemeentebestuurders energiek en vooruitstrevende aan de slag zijn gegaan met de gewenste en noodzakelijke verandering in het sociale domein. En ja, die veranderopgave raakt het bestaansrecht van iedereen: van inwoners, uitvoerende professionals en hun instellingen, gemeenten, enzovoort. Want ja, we moeten meer doen met minder geld. Dat is niet gemakkelijk. Want door de bezuinigingen vallen steeds vaker voorzieningen weg. En tegelijkertijd genereren zij een rijk palet aan nieuwe initiatieven. Door het hele land staan inwoners klaar die met eigen inzet en middelen voorzieningen overeind houden of van prachtige alternatieven voorzien. Natuurlijk, dat gaat niet zonder slag of stoot. Het laat zich raden dat het nog niet makkelijk is. Want tussen droom en daad staan wetten en praktische bezwaren in de weg. Juist daarom moeten we oppassen dat we niet teveel met de bestaande instituties meebuigen. Voor enthousiaste initiatiefnemers kan juist dat een barrière zijn. Het wordt helemaal een mission impossible met het energie- en focusvretende tribunegedrag en het bestuurlijk hooliganisme en de daarmee gepaard gaande overactieve beleidsvorming en bemoeienis.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Ipe van der Deen
        Ipe van der Deen 1001 dagen geleden

        Ik hoor je redenering ook bij Het Nieuwe Weken. Deze door ICT gefaciliteerde ontwikkeling kan in ieder geval op de huisvestingskosten een forse besparing opleveren. Voor sommigen betekent dat dat je het dus niet zou moeten doen (want het is een bezuinigingsmaatregel) en in ieder geval dat je niet mag zeggen dat het een besparing oplevert. Heb dat altijd een vreemde en onzinnige gedachte gevonden. Het belastinggeld hoeft toch niet op:-)?

        • Abraham de Kruijf
          Abraham de Kruijf 1002 dagen geleden

          Goed stuk!

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers