Pleio

Engels | Nederlands

Wordt jij ook zo moe van alles wat moet?

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 803
    Door Peter Paul J. Doodkorte 1337 dagen geleden Reacties (3)

     5/5 Sterren (1)

    Wordt jij ook zo moe van alles wat moet?
    • Mensen moeten doen wat ze willen. Waar leven ze anders voor?

    De zorg in Nederland is al geruime tijd onderwerp van een hervorming die zich kort laat beschrijven als een poging om door middel van overdracht en omvorming van taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden te komen tot een beter en volhoudbaar zorgstelsel. Niemand kan nog precies voorspellen wat deze poging allemaal zal opleveren, laat staan in hoeverre wij in deze ambitie uiteindelijk slagen. De beoogde overdracht en omvorming betreft een veelomvattende operatie. Zij raakt iedereen. De inwoners (zorgconsumenten), de overheid en de professionals en hun organisaties.

    De intenties verraden een grote ambitie. De zorg moet doelmatiger en innovatiever. Tegelijkertijd echter moeten de solidariteit, toegankelijkheid, kwaliteit van zorg en betaalbaarheid gewaarborgd blijven. In sommige opzichten zelfs worden verbeterd. De hervorming van ons sociaal domein is zo een samenstel van doeleinden en middelen. Het succes daarvan vraagt  en draait om een verandering van besturingsparadigma.

    Een besturingsparadigma is een samenhangend geheel van ideeën en opvattingen over de aard en structuur van besturingsproblemen en de wijze waarop die het beste kunnen worden aangepakt. Bij de transitie en transformatie van de jeugdzorg, de omvorming van de AWBZ en Wmo en de invoering van de Participatiewet gaat het om een omslag van ‘beheersing’ naar ‘ontwikkeling’. Die omslag in het denken gaat niet vanzelf. Niet in de laatste plaats geldt dit voor de ‘sturende’ overheid zelf. Zij is gewend op alle niveaus een dominante functie te vervullen. Terwijl de noodzakelijk geachte en vervolgens gewenste paradigmashift  vraagt om een nadruk op decentralisatie van beslisrechten en bijbehorende verantwoordelijkheden.

    Deze evolutie in ons denken past in een breder politiek-maatschappelijke ontwikkeling. Deze kenmerkt  zich door een veranderende verhouding tussen overheid, middenveld en inwoners. Het gaat daarbij om het ruimte bieden aan  ondernemerschap van en bij inwoners. Om een overheid die niet langer alles zelf wil bedisselen, maar veel meer op afstand stuurt en faciliteert.  De inwoners – jong en oud – worden in dit model gepositioneerd als mensen die zoveel mogelijk hun eigen keuzes ‘mogen’ in plaats van ‘moeten’ maken.

    Het verschil tussen moeten en mogen

    We hebben ooit – en al heel jong – het woord ‘moeten’ geleerd. Moeten legt druk op alles wat we doen. Het zit in ons en in onze systemen. “Moeten’ ontneemt ons de keuze in en bij  het doen, horen en zien. Het is een automatische piloot geworden die ons denken en doen in de greep heeft. Hoe zou het zijn als je mag in laats van moet?

    Van ‘moeten’ naar ‘mogen’ vraagt om het creëren van het ‘willen’. Willen heeft te maken met positieve doeleinden, om wat je wilt bereiken. Wat we willen doen, doen we graag opnieuw. Zo ontwikkelen we vaardigheden en motieven (een drijfveer en terugkerend patroon). Wat je wilt, is wat je leuk vindt.  Waar je je in verliest en wat je energie geeft. Het draait om durven ‘dromen’ en ‘wensen’. Het maken van plannetjes, gericht op een gewenste toekomst op basis van werkbare – en daardoor gewenste – mogelijkheden. Het resultaat is een situatie waarbij mensen zelf verantwoordelijkheid en eigenaarschap behouden bij en voor het realiseren van de benodigde acties en veranderingen.

    Dromen, durven en doen vraagt om kijken naar mogelijkheden in plaats van focussen op problemen en belemmeringen.

    Wij zuchten vaak over of onder onze problemen en/of belemmeringen. En het wordt ronduit irritant als er dan mensen in onze omgeving zijn die beweren dat er geen problemen (meer) zijn. Zover wil en zal ik niet gaan. Natuurlijk zijn er problemen dan wel belemmeringen. In ons werk en leven loop we gewoon wel eens vast. Of verprutsen we het wel eens. Doen we wel eens domme dingen. Toch!?

    Maar ik beweer wel dat alle problemen uitzonderingen hebben. Momenten waarop het probleem of de belemmering zich niet voordoet. En in die momenten of situaties liggen de sleutels voor het ‘willen’.

    Van ‘moeten’ naar ‘mogen’ en ‘willen’ vraagt om een ander perspectief van kijken naar hetzelfde gegeven. Om een omgeving die niet zozeer werkt vanuit een grand design, een blauwdruk of een ultieme doelstelling, maar een ambiance die ruimte geeft. Waarin uitdagingen, belemmeringen en problemen ‘lerend’ mogen en kunnen worden  opgepakt en geïnterpreteerd. Dat vraagt – van ieder van ons – een mensgerichte attitude. Een basishouding van oprechte interesse in de ander. En om staatslieden die zich niet gedragen als architecten van megalomane stelsels, maar als tuinlieden het ‘moeten’ wieden tussen de kostbare waarde van ‘mogen’ en ‘willen’.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Gideon Boekenoogen HR22
        Gideon Boekenoogen HR22 1335 dagen geleden

        Van moeten veranderen, naar willen verbeteren!

        Het standaardparadigma is nog steeds dat in de politiek bedacht wordt waar het heen moet. Vervolgens werken ambtenaren dit uit in plannen, die gaan over het hoe en wat. Dit wordt weer teruggelegd bij de politiek die uiteindelijk kiezen wat het beste plan is om hun doel te bereiken en beslissen over het Waarom, hoe en wat. Vervolgens wordt dit door ambtenaren verder uitgewerkt tot een plan van aanpak dat neergelegd wordt bij de mensen die het moeten doen. Hier wringt de schoen. De overgang van denken naar doen. Managementgoeroe's zijn het er ondertussen wel over eens dat mensen die iets moeten doen, alleen datgene doen wat ze moeten doen. Bij computers werkt dat goed zolang je ze goed programmeert en goed test of het in iedere denkbare situatie werkt. De kracht van mensen is nu juist dat ze na kunnen denken en in een gegeven situatie vanuit hun waarden en normen de juiste beslissing kunnen nemen gericht op het goede (The Why, Simek). Geef je mensen die doen (uitvoerders) de ruimte om zelf te beslissen wat te doen in een gegeven situatie of timmer je alles dicht? Hier geldt het spreekwoord "wie orde zaait zal chaos oogsten".

        Ik ben benieuwd of er ideeen zijn hoe de politiek zich zou kunnen beperken tot de Waarom en Wat vraag en ambtenaren bezig kunnen met de hoe vraag in de dagelijkse praktijk (vanuit het gezamenlijk vastgestelde doel). 

        • Enabler
          Enabler 1336 dagen geleden

          Christiaan,

          We kennen allen voorbeelden.  Maar als er problemen zijn, is de politieke beslissing steeds, dat dat niet goed is, dus dat het ANDERS moet.  

          Dan laat een ambtenaar zich beslist goed voorlichten door een "praktijk-deskundige". welke weet wat dat "ANDERE" dan moet zijn. Die deskundige is wetmatig altijd iemand van het "andere kamp" omdat men heeft vastgesteld, dat het huidige verkeerd is.

          Zo keert zich dus uiteindelijk alles ten goede?

           

           

          deskundigen hebben zelden een

          • Christiaan
            Christiaan 1337 dagen geleden

            Geachte heer Doodkorte,

            In mijn mailbox werd mijn aandacht getrokken naar de zin :

            Wordt jij ook zo moe van alles wat moet?

            In mijn leven is sinds 7 jaar het woord 'moeten' in de loop van deze jaren vervangen door willen of mogen. Enige dat je eigenlijk in dit leven moet, is ademen en eten. De rest is eigenlijk een keuze, die je maakt. Tot dat je 18 bent, wordt er voor je door anderen beslist. Naar mate je ouder wordt en nog geen 18 bent, beslis je zelf of je wel of niet "ja en amen" zegt tegen degene, die voor je beslist.

            Ik heb de afgelopen 7 jaar meer geleerd over zelf dingen beslissen, die ik wel of niet kan doen, dan in de 37 jaar ervoor. Ik vond het heel lang, toen ik allang volwassen was, makkelijk, dat er voor mij dingen beslist werden en ook gedaan werden. Mijn vrouw heeft mij 7 jaar geleden die spiegel voorgehouden en mij in die 7 jaar geleerd ook zelf dingen te regelen, te doen en uit te voeren. Een storend element op dat vlak is mijn autisme, waarvan ikzelf pas 4 jaar weet dat ik het heb. Dus ja, er worden nog steeds dingen voor mij beslist, maar ik leer zelf wel hoe ik iets de volgende keer anders of beter kan doen. En daar is niets "moeten" bij aanwezig.

            Ook op het gebied van wetgeving denkt men in Den Haag en in Europa: het moet zo, het moet sus en anders niet. Tot dan men er door de praktijk achter komt, dat een door een achter bureau zittende ambtenaar (en nu scheer ik alles over 1 kam) bedachte maatregel (dat iets anders geregeld moet worden) toch anders uitpakt, dan er bedacht is. Een goed voorbeeld is de thuiszorg. 5 jaar geleden moest mijn vrouw bij haar toenmalige werkgever ontslagen worden, omdat de toenmalige thuiszorgconstructie door Den Haag te duur werd bevonden en moest er bezuinigd worden. Mijn vrouw werd een soort ZZP'er en ze werd door haar voormalige werkgever ingehuurd. Dat ging 2 jaar goed, tot dat de toenmalige Minister of de Staatssecretaris van Volksgezondheid er achter kwam, dat de goed bedoelde maatregel, die eigenlijk bezuinigingen op had moet leveren, averrechts werkte en alles teruggedraaid werd. 5 jaar later heeft mijn vrouw gelukkig weer een contract voor onbepaalde tijd bij dezelfde werkgever. Nu heeft de regering weer besloten, dat er weer bezuinigd moet worden op de thuiszorg. Dit vergt een inspanningsverplichting vanuit de praktijk. Ik voorspel, dat in 2017 of 2018 weer besloten gaat worden, dat alles weer teruggedraaid gaat worden naar hoe het nu gaat.

            En zo kan ik veel voorbeelden ook op andere terreinen bedenken,waarvan er sprake is van "moeten" opgelegd door de overheid. Natuurlijk wordt de Nederlander geacht zich aan de wet te houden.

            Waar er nog steeds aan gewerkt dient te worden, is dat de ambtenaar eigenlijk eerst de plannen overlegt met degenen, die in de praktijk mee werken willen of mogen in plaats van moeten. Als dat goed afgestemd wordt, kweek je meer vertrouwen in je eigen overheid en krijg je als overheid veel meer geregeld dan wanneer je vanaf bovenaf de regel op legt en aangeeft, dat iets volgens de wet moet.

          Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers