Pleio

Engels | Nederlands

Een doel is een droom met een deadline

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 874
    Door Peter Paul J. Doodkorte 981 dagen geleden Reacties (1)

     0/5 Sterren (0)

    Een doel is een droom met een deadline
    • We hebben een visie en een kompas harder nodig dan een routekaart (Stephen Covey)

    De afgelopen week gebeurde het mij. De hele dag geworsteld met een probleem, geen oplossing gevonden, chagrijnig naar bed, slecht geslapen en dan, de volgende morgen, opeens het inzicht. Was het de ontspanning? Het moment van de dag? Ik realiseerde mij dat het vooral ‘afstand nemen’ was. Als je afstand neemt, verdwijnt het irrelevante en ontstaat er ruimte voor verbindingen tussen het relevante.

    Het sociaal domein is volop in beweging. Beleidsconcepten en doelstellingen wisselen elkaar in hoog tempo af. Gemeenten staan, samen met hun inwoners en maatschappelijke partners, voor de opgave om een nieuw stelsel van maatschappelijke ondersteuning in te richten. Lokaal, integraal en dicht bij de burger. Het moet meer vanuit eigen kracht en met minder publieke middelen. Dat vraagt om (meer) regionale samenwerking, integrale dienstverlening, omgevingsgericht werken, een daarbij passende financieringssystematiek. Maar bovenal: een hele andere rol en houding van zowel overheid, professional als inwoners. Dit vergt buiten bestaande kaders durven treden. Vanuit een nieuwe scope  durven denken, kijken en doen.

    Anders denken, kijken en doen is makkelijker gezegd dan gedaan. Dat geldt in het algemeen en zeker ook in de complexe realiteit van het sociaal domein. Voor de beoogde omvorming valt geen blauwdruk te geven. Het realiseren ervan vraagt ook – zo ervaar ik met grote regelmaat – meer dan alleen goede ideeën en fraaie vergezichten. Een goed idee heeft weliswaar een mobiliserende kracht en kan mensen met een magnetiserend toekomstbeeld aantrekken en verenigen. Maar innovatiekracht is eerst en vooral mensenwerk. Mensen blijken de  doorslaggevend succesfactor. Ideeën, problemen, processen en mensen. Daar draait het om.

    De transformatie die met de decentralisaties beoogd wordt, vraagt naast goede ideeën ook om het hebben van een verlangen, een (onvervulde) behoefte of een maatschappelijke urgentie. Zij vormen de echte motor voor de innovatie. Als daarvan sprake is, ontstaat de wil er een antwoord op te vinden. Op dat moment ontstaat er ruimte voor verandering. Ruimte voor verandering betekent ook: bereidheid om afstand te nemen. Afstand van het bestaande. Concepten als de sociale wijkteams, eigen kracht en andere fenomenen zijn ooit als een antwoord op een ervaren probleem – en daarmee een gegroeid verlangen – begonnen.

    Losse ideetjes en vrije gedachten zijn interessant en spannend, maar vinden eerst een voedingsbodem, indien zij een antwoord bieden voor een reëel bestaand behoefte. Het daarop aansluiten is een mooie eerste stap, maar vraagt vervolgens om het stellen van ‘de juiste vragen’ te stellen. De vraag is waar de inspanningen zich op moeten richten. Dat vraagt kennis, intuïtie en ervaring.

    Een ‘verlangen’ of ‘probleem’ is dus een belangrijk vertrekpunt, maar niet de sleutel voor verandering. Dat leert ons ook de omvorming van het sociaal domein. Het ‘verlangen’ – de stip op de horizon – dat wát we willen bereiken, is maatschappelijk gezien breed gedragen. Het hoé de verandering – de loop der dingen – te bereiken is de werkelijke uitdaging.

    Het ‘hoe’ gaat over het proces waarlangs iets vorm krijgt of tot stand komt. Processen hebben dan ook een grote invloed op de vorm en inhoud van de uitkomst. Bepalen in sterke mate hoe iets uitgevoerd wordt; hoe het werkt; wat het effect is en hoe het beleefd wordt.

    Uiteindelijk echter draait en gaat het om de mensen. Diverse onderzoeken tonen aan dat het mensen van vlees en bloed zijn die het verschil maken. De vernieuwing komt tot stand omdat gedreven mensen zich er sterk voor maken. En anderen die voor tegenstroom zorgen. Bijvoorbeeld vanwege de belangen die aan het bestaande zijn verbonden.

    Vernieuwers laten zich door tegenkracht niet uit het veld slaan. Ze gaan door, linksom of rechtsom. Gaan door roeien en ruiten. Zij weten wanneer wat nodig is en durven daar naar te handelen. Een vernieuwingsproces als dat van ons sociaal domein zoekt en biedt d(i)e ruimte om tot verdieping te komen.

    Bij de omvorming van het sociaal domein onthouden of ontzeggen wij ons niet zelden die ruimte. In meer algemene zin zijn wij geneigd de decentralisaties te benaderen als een project. Een project heeft een duidelijk begin en kent een eindpunt met een nauwkeurig omschreven doel(stelling).

    De transformatie echter is veel eerder een proces: een opeenvolging van gebeurtenissen in de tijd waarbij doel en richting vooraf globaal zijn bepaald, maar waarbij ruimte moet bestaan om in te spelen op wensen of ontwikkelingen vanuit de omgeving. Een proces dat ontvankelijk is voor krachten van andere betrokken actoren  en ideeën. Die daarmee invloed kunnen en mogen uitoefenen op datzelfde proces.

    Ook in mijn eigen werkpraktijk zie en ervaar ik dat. Het vasthouden aan gebaande paden en klassieke projectbenadering kan al snel leiden tot eendimensionale oplossingen. En gemopper en lekkage van energie genereren.

    Daarbij is het – zeker voor het welslagen – prettig wanneer er sprake is van ‘sterke’ opdrachtgevers. Opdrachtgevers die oog durven en willen hebben voor het beschreven ontwerpproces bepalen in sterke mate het verloop en resultaat daarvan. Zij kunnen en durven de (on)mogelijkheden, wensen en behoeften die van belang zijn in het proces van planning, ontwerp en uitvoering –  de factoren dus die het proces beïnvloeden – te lezen, te beschrijven en te reconstrueren.

    Samenvattend

    De omvorming van ons sociaal domein  vraagt om een intelligente procesarchitectuur. Deze architectuur moet het ene moment ruimte bieden voor brainstormen, terwijl op het volgende moment de focus kan liggen op het kiezen uit en selecteren van opties. Het vraag om traploze schakeling tussen arena’s, waarbij externe partijen, experts, eindgebruikers en beslissers op passende momenten worden betrokken. Adequate procesvoering – zo ervaar ik – is daarbij een kwestie van balanceren. Van meebewegen enerzijds en standvastig koers houden anderzijds.

    Een vastomlijnd concept daarvoor is niet te geven. Het vraagt om een  open oog en oor voor alle betrokken belangen, net zo goed als het markeren van grenzen. Dat vraagt geduld, net zo goed als ongeduld. Om een doordachte regie op basis van planmatigheid zo goed als ruimte voor het toeval en open staan voor ongedachte inzichten en oplossingen. Die ruimte kun je vinden en geven als je  naast een voorkeursoplossing ook een terugvalscenario achter de hand hebt.

    Zie ook: http://peterpauldoodkorte.wordpress.com/

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Gideon Boekenoogen HR22
        Gideon Boekenoogen HR22 978 dagen geleden

        Peter Paul, Mooi verwoord! 

        Ik heb alleen een vraag. Hoe gaan de mensen die er nu al jarenlang zitten en iedere keer weer met dezelfde oplosiingen komen in een net iets ander jastje deze verandering werkelijk maken?

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers