Pleio

Engels | Nederlands

Uit het leven gegrepen is uit het leven een greep

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 246
    Door Peter Paul J. Doodkorte 929 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Uit het leven gegrepen is uit het leven een greep
    • Een goed verhaal is als een voet tussen de deur

    Op 1 januari 2015 wordt de gemeente verantwoordelijk voor nieuwe taken op het gebied van de WMO/AWBZ, Jeugdzorg en de Participatiewet (Werk en Inkomen). Om aan deze uitdaging goed invulling te kunnen geven moet er gigantisch veel gebeuren. Voor velen – van bestuurders tot inwoners - is lastig te overzien wat er allemaal op hen af komt. Toch moeten er belangrijke keuzes gemaakt worden. Dat  is een forse uitdaging. Want hoe leg je de gemaakte of te maken keuzes – die zichtbaar ingrijpend zijn in het leven van mensen – uit?

    Mensen begrijpen en onthouden, zo ervaar ik bijna dagelijks, verhalen, voorbeelden en anekdotes gemakkelijker dan een saaie opsomming van feiten. Wat mij doet denken aan de geschiedenislessen van vroeger. Het lukte mij nooit om al die jaartallen en gebeurtenissen te onthouden. Totdat ik een leraar trof, die een geschiedkundig verhaal vol vuur kon vertellen en daarbij ook nog op zijn bureau sprong om zijn verhaal kracht bij te zetten.

    De transities (overdracht binnen en omvorming van het sociale domein kennen veel overeenkomsten. Een integrale aanpak, 1 gezin 1 plan, preventief werken, aanspreken op eigen kracht, dicht bij huis en een bezuinigingstaakstelling. Om dit alles te bereiken is een (cultuur)verandering nodig. Bij ambtenaren (integraal (samen)werken, klantgericht), beroepskrachten (erop af, vraaggericht, niet alles zelf oplossen, nieuwe manier van verantwoorden) en bij burgers (eigen kracht, participeren).  Ons brein heeft geen talent voor het onthouden van deze prachtige ambities. Het is tegelijkertijd heel goed getraind in het onthouden van verhalen.

    Al duizenden jaren vertellen we elkaar dingen door. Als wij de kinderen naar bed brengen, vertellen wij ze een sprookje. Als we iets vertelt over onze ouders, dan gaat dat in de vorm van een verhaal ‘uit de oude doos’. En als we mensen willen boeien op een verjaardagsfeestje, staat een (aangedikt) verhaal of een goede roddel borg voor een geboeid gehoor.

    Een goed verhaal is als een voet tussen de deur. En, je hoeft het niet te verzinnen! De verhalen ontstaan iedere dag. Of, om met Wim Sonneveld te spreken: ze liggen op straat. Gebruik die kracht! Omdat zij betekenis geeft en heeft. En, omdat het veel leuker is. We lezen tenslotte allemaal liever leuke verhalen, dan van die saaie zakelijke informatie. Daarin zit ook de grote kracht van verhalen. Verhalen raken een universele snaar bij mensen. Overal ter wereld. En in alle tijden. Verhalen komen in alle culturen voor en zijn zo oud als de mensheid. Tot in de verre geschiedenis hebben mensen altijd met verhalen informatie en waarden aan elkaar overgebracht. 

    Ervaringsverhalen van mensen spelen – mede daarom – bij het welslagen van de decentralisaties binnen het sociaal domein een cruciale rol. Simpelweg, omdat ze ons ook helpen om het (kunnen) begrijpen van ons stelsel en het verbeteren van de kwaliteit van ondersteuning. Tegelijkertijd echter, moet worden vastgesteld, dat rond de decentralisaties doorgaans de meeste aandacht uitgaat naar het creëren en formuleren van een visie of een strategie.

    Hoe belangrijk visie en strategie ook zijn: het is niet eens het halve werk. De uitdaging is de theorie tot praktijk te maken. Daarvoor moeten visie en strategie niet alleen een plaats krijgen in de hoofden, maar vooral ook in de harten van mensen; van bestuurders en managers tot professionals. En, in de eerste plaats natuurlijk, de mensen die het betreft. Eenvoudige verhalen, gelijkenissen en uit het leven gegrepen voorbeelden kunnen daarbij helpen. Eenvoudigweg, omdat zij ons helpen om het dagelijks leven en de wereld om ons heen te doorgronden. Zij laten ons de essentie zien van dat, waar het echt om draait. Slaan een brug tussen de abstracties van visie en strategie en de dagelijkse praktijk.

    Het kunnen vertellen van verhalen is dus belangrijk. Want, met gortdroge feiten komen we er niet. Mensen moeten zich kunnen identificeren! Een verhaal wordt informatie behapbaar en begrijpelijk.

    Wie de kunst van het vertellen en verbeelden verstaat, vertelt het beste verhaal!  En tegelijkertijd: Storytelling is niet zozeer een methode als wel een attitude is. Het belichaamt het geloof in de boodschap, de passie en de missie van de verteller. Zo leerden ons in het verre of recente verleden al programma’s als “Kannie waar zijn”, “Ook dat nog” en Farce Majeure.  Programma die op humoristische wijze ingaan op actuele gebeurtenissen in Nederland en de wereld. Eenvoudig vrolijk tot scherp satirisch.

    Verhalen vertellen is kunst. Het is woorden laten dansen, beelden schilderen en personages tot leven laten komen. Daarnaast is het ook taal. De kracht van het verhaal ligt in de authenticiteit. Wordt meeslepend als het menselijk is. Uit het hart komt en onvolkomenheden laat zien. Als het de luisteraar de mogelijkheid biedt zichtzelf, de eigen kwetsbaarheid en de eigen uitdagingen en problemen te herkennen. Juist dat leidt tot verbinding en maakt dat mensen iets van het verhaal vinden en erbij betrokken raken. Daardoor onthouden ze de boodschap beter en kunnen ze die bovendien beter navertellen.

    Met een verhaal kun je mensen vervoeren en veroveren. En dus verandering bereiken. Storytelling verbindt visie en doelen met de werkelijkheid. Maakt visies concreet, brengt met tot actie en zorgt zo voor draagvlak. Verhalen zijn daarom belangrijk voor mij. Als kind las ik al graag boeken, en ik doe dat nog steeds. Zoals ik ook graag maar verhalen luister. Verhalen die mij meevoeren naar een andere of andermans wereld. Verhalen die mijn fantasie prikkelen.

    Een goed verhaal beklijft en is gemakkelijk door te vertellen. Van oor tot oor of van mond tot mond. Vertel daarom kleurrijke verhalen over je drijfveren en ambities. De magie die daaruit ontstaat is fascinerend! Omdat zij kan ontroeren, herinneringen kan losmaken, kan aangrijpen, inzicht kan geven, kan helen en vermaken.

    Door naar een goed verteld verhaal te luisteren, komen er als vanzelf beelden en gevoelens in onszelf naar boven drijven die ons verbinden met ons leven. Verhalen zijn de mooiste vorm van kennisoverdracht, omdat zij de overdracht van kennis en vaardigheden verbinden met toepassingen in levensechte situaties; de werkelijkheid van het hier en nu.

    Hoe word jij een verhalenverteller:

    • Stel je open voor anderen, luister aandachtig en fungeer als een spons van verhalen die door anderen verteld worden.

    • Noteer interessante verhalen in een  ‘storytelling logboek’.

    • Probeer met een ongewone blik naar gewone situaties te kijken; ga bij jezelf en bij anderen te rade. Wat blijft  hangen?

    • Stel je eigen meningen en (voor-)oordelen op de achtergrond.

    • Stel vragen aan anderen en probeer verhalen te ontlokken.

    • Schep situaties waarin verhalen kunnen worden verteld.

    • Ga zelf verhalen vertellen en probeer uit hoe ze bij anderen overkomen. Kies voor het vertellen van een bestaand verhaal of vertel een eigen verhaal.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers