Pleio

Engels | Nederlands

Je hebt eerder een kip door het ei te broeden dan door het kapot te slaan

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 190
    Door Peter Paul J. Doodkorte 847 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Je hebt eerder een kip door het ei te broeden dan door het kapot te slaan


    http://peterpauldoodkorte.wordpress.com/2014/08/12/je-hebt-eerder-een-kip-door-het-ei-te-broeden-dan-door-het-kapot-te-slaan/

    • Kinderen slaan, dan is het met je ouderlijk gezag gedaan!?

    Waarom was billenkoek in de jaren 50 nog normaal en nu taboe? Waarom was het in de ‘vorige eeuw’ nog heel normaal om kinderen een flink pak voor de broek te geven? En waarom wordt er nu zo moeilijk over gedaan? Ik kreeg vroeger thuis wel eens billenkoek met de mattenklopper. Niet dat ik daar nu trauma’s aan heb overgehouden. En bij de opvoeding van mijn eigen kinderen bleek die mattenklopper in het geheel niet nodig. Maar toch.

    Sinds een aantal jaren is het in Nederland bij wet verboden om kinderen te slaan. Toch vindt 74 procent van de ouders dat zo nu en dan een corrigerende tik is toegestaan. Dat bleek enkele van mijn collega’s ook onlangs nog bij straatopnamen voor een aantal filmpjes rond de transformatie van de jeugdzorg. Wat mij bij het bekijken van de resultaten het meest opviel was de genuanceerdheid waarmee ouders zowel als kinderen zelf het fenomeen van de corrigerende tik benaderen. En juist die nuance mis ik (te) vaak in het debat tussen professionals, beleidsmakers en politici over opvoedingsvraagstukken. In een en dezelfde zin verwordt de pedagogische tik tot een uithaal naar zoon- of dochterlief resp. (een pak) slaag.

    “Wie zijn kind liefheeft spaart de roede niet”, was het motto van de meeste ouders in de jaren vijftig. Gelukkig is deze mening in de loop der jaren bijgesteld. In 2007 is er in het Burgerlijk Wetboek een wetswijziging opgenomen die het slaan van kinderen verbiedt. Inmiddels is de corrigerende tik maatschappelijk officieel niet alleen niet meer geaccepteerd, maar zelfs verboden. Toch zijn er nog steeds veel ouders die zich daar niet altijd iets van aantrekken. Uit onderzoek blijkt dat 73 procent van de opvoeders nog wel eens een corrigerende tik geeft. Wat door de onderzoekers overigens direct gelijkgeschakeld wordt met ‘uithalen uit onmacht’.

    Slaan uit woede en mishandelen is verkeerd, omdat het inderdaad pedagogisch diepe trauma’s kan veroorzaken. Maar met het wettelijk verbod op de corrigerende tik zijn wij volgens mij toch echt doorgeschoten. Een weloverwogen corrigerende tik moet nog steeds kunnen. Dit betekent niet mishandelen, maar wel grenzen stellen; en soms betekent dit: grenzen laten voelen.

    In Nederland zijn de meeste psychologen en pedagogen geen voorstanders van de pedagogische tik. Zo ook pedagogisch hulpverlener Kelly Wezel: “Op korte termijn heeft een tik nut; je kinderen gehoorzamen meteen. Maar een time-out is meestal net zo effectief. Wanneer je aan je kinderen uitlegt waarom iets niet mag, begrijpen ze dat uiteindelijk prima en stoppen ze eerder met het ongewenste gedrag, dan kinderen die geslagen worden. Op lange termijn biedt het geven van pedagogische tikken geen voordelen. Kinderen leren geen grenzen en sociaal gedrag door middel van geweld. Wel leren ze dat ze met agressie bepaald gedrag kunnen stoppen.” In welhaast een pennenstreek is ook hier de corrigerende tik door deze hulpverlener weer gelijkgesteld met geweld. Ik wil deze hulpverlener wel eens in actie zien bij het realiseren van de door haar bepleitte time-out. Alsof zoon- of dochterlief zich op basis van een vriendelijk pedagogisch verzoek even buitenspel laat zetten.

    Volgens Wezel is een pedagogische tik nooit goed. Wat de reden er ook voor moge zijn. “Ouders die de pedagogische tik hanteren als opvoedingsmethode belanden al snel in een negatieve spiraal. De kinderen worden onzeker en bang en vragen daarom eerder op negatieve wijze om aandacht. Daardoor delen ouders vaker een tik uit. In sommige gevallen worden die tikken steeds harder omdat het schrikeffect verdwijnt naarmate kinderen vaker geslagen worden. Het kan dat een ‘onschuldige’ pedagogische tik uiteindelijk uitmondt in kindermishandeling.”

    Kinderen hebben een enorme drang om de wereld om hen heen te ontdekken. En dat is maar goed ook. Maar deze behoefte vraagt van de ouders naast aanmoediging ook begeleiding en begrenzing. Voor de veiligheid van het kind, maar ook om het kind de basisregels van de sociale omgang bij te brengen, om normen en waarden aan te leren en om het kind te leren ook rekening te houden met de gevoelens en wensen van anderen. Duidelijkheid biedt een kind houvast en hierdoor ook veiligheid, omdat het kind weet wat er van hem of haar verwacht wordt, maar ook wat het van de ouders kan verwachten. En deze duidelijkheid en veiligheid helpen het kind weer om het zelfvertrouwen op te bouwen. Het is aan de ouders om deze grenzen, ondanks de verwoede pogingen van hun peuter of kleuter de grenzen te verschuiven, te bewaken. Als ouders grenzen stellen, kritiek leveren en fouten corrigeren, maar het kind als persoon blijven waarderen, dan zal het kind daarvan leren.

    Het debat over de corrigerende tik is letterlijk doorgeslagen door het feit dat wij in dat debat oog en gevoel voor de nuance zijn verloren. Nuanceren heeft aan populariteit verloren en wordt gezien als een teken van zwakte. Onder het mom van ‘benoemen’ en ‘duidelijkheid’ wordt de schijn van onzekerheid met zorg vermeden. Deelnemers aan het (opvoed)debat lijken minder dan voorheen geneigd tot openlijke zelfkritiek en zelfrelativering. Het debat is verworden tot oorlogsvoering. In het (opvoed)debat moet het niet primair gaan om het halen van je gelijk, maar om het inzichtelijk maken en bediscussiëren van verschillende (morele) argumenten. Het uitgangspunt zou moeten zijn dat het debat ertoe dient om de kwaliteit van ons denken en doen naar een hoger niveau te tillen. Dat lukt alleen als de deelnemers aan het debat zich niet vastleggen op in steen gebeitelde standpunten. Zij moeten kritisch kunnen kijken naar hun eigen redeneringen en die van anderen.

    Mijn kleinkinderen negeerden herhaaldelijk mijn verbale waarschuwingen niet naar de koffiekopjes op tafel te grijpen. Maar na een aantal keren de waarschuwing gepaard te laten gaan met een corrigerend tikje tegen de handjes hebben zij het nooit meer gedaan. En ik ben ervan overtuigd dat zij hier echt geen trauma aan overhouden. Als mij op basis daarvan mishandeling wordt aangerekend, dan heb ik daar slechts één (Koninklijke) reactie op: “Onzin!”

    De zwart-witbenadering rond het debat over de corrigerende tik – net als dat van de hoofddoek – helpt wellicht opvattingen en gedrag beter te herkennen en te begrijpen, maar ze zijn daarmee niet altijd toepasbaar. En dat hebben de meeste ouders – en onze voormalige koningin – beter begrepen dan menig professional of politicus. Beatrix reageerde tijdens haar staatsbezoek aan Oman (januari 2012) op de ophef rond het dragen van een hoofddoek in de moskeeën die ze bezocht. Ze zei daarover dat je je aanpast en eerbied toont voor de religie van het land. Zo wordt volgens Beatrix respect getoond voor het land en de mensen. Ze zei erbij dat ze dat graag heeft gedaan.

    Een meta-analyse die de resultaten van een tik op de broek of ledematen en alle andere disciplinerende tactieken vergeleek, toont aan dat dit conditioneringsmiddel bij kinderen van 2 tot 6 jaar door liefhebbende ouders doeltreffend kan zijn. Het moet alleen niet het enige of meest gehanteerde middel zijn.15 Als de cognitieve ontwikkeling van het kind zo ver gevorderd is dat het verbale uitleg en waarschuwing goed begrijpt, heeft een corrigerende tik geen enkel doel meer en ervaren oudere kinderen het als vernederend. Ongewenst gedrag neemt dan juist toe.

    Kortom: met de beste intenties om kindermishandeling te bestrijden, beschikken jonge ouders door het verbieden van alle vormen van lichamelijk disciplineren over minder opvoedingsvariaties. Als ouders zich aan dit verbod proberen te houden, kan het risico van opvoedingsonmacht toenemen. Hierdoor kunnen situaties onbeheersbaar worden met kindermishandeling juist als gevolg. En dat, dat kan nooit de bedoeling zijn.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers