Pleio

Engels | Nederlands

Doorbreek de perverse triade

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 723
    Door Peter Paul J. Doodkorte 831 dagen geleden Reacties (1)

     0/5 Sterren (0)

    Doorbreek de perverse triade
    • Het derde wiel aan de wagen zijn is niet leuk

    Met het toenemen van de welvaart en een overheid die steeds meer zaken steeds beter voor ons regelde, vielen sociale, historische en economische verbanden weg. Gaandeweg onthechtten wij onszelf van structuren die helderheid en richting gaven. De mythe van de risicoloze samenleving leidde verwerd tot een uitzichtloze regelcyclus. Burgers (zijn) verworden tot louter consumenten .

    Het hiervoor in het kort beschreven blauwdruk denken zit diep in onze samenleving, politiek-bestuurlijke organisatie en bedrijfsleven ingebakken. Een paradigma waarvan de houdbaarheid echter is verlopen…Tijd dus om terug te gaan naar de bron.

    De samenleving ontwikkelde zich –  zeker sinds de industriële revolutie – in de richting van steeds grotere centrale organisaties. Met hun producten en diensten voorzien zij in zeer grote delen van de dagelijkse behoeften van mensen. Daarmee liep afnemende zeggenschap en eigenaarschap gelijk op. Inmiddels weten wij ook dat dit een schier onhoudbare – want onbetaalbare en niet te beheersen – ontwikkeling is. Als we proberen de solidariteit tussen mensen volledig via de overheid te organiseren, lopen we vast in een inefficiënte, onpopulaire en dure bureaucratie. Dat pleit voor het versterken van de sociale veerkracht van mensen zelf.

    Natuurlijk, “een eeuw van succesvol overheidsbeleid en een zeecontainer met bijbehorende wetgeving hebben ons veel welvaart en welzijn gebracht” (citaat: Pieter Hilhorst). Dit succes laat zich echter niet vertalen in duurzame houdbaarheid. Integendeel, de zorgzame samenleving staat juist daardoor aan de rand van de afgrond. Bij de – ogenschijnlijk en blind makende - succesvolle zoektocht naar welvaart en welzijn zijn we iets heel belangrijks kwijtgeraakt: het idee dat mensen er waarde aan hechten de samenleving mede vorm en inhoud te kunnen geven.

    Solidariteit is verworden tot een afgedwongen gift in plaats van een daad. Creativiteit en eigenaarschap van mensen zijn vervangen door een set van nauwkeurige voorschriften, KPI’s (kwaliteit-prestatie-indicatoren) en systemen. Met alle gevolgen van dien:

    • Verlies van betekenis doordat het verband tussen de handelingen en het eindresultaat zoek raakt. Mensen en organisaties geen idee hebben wat ze aan het doen zijn omdat procedures en richtlijnen het werk uithollen. Het contact met het hogere doel raakt verloren.

    • Verlies van  eigenaarschap, omdat wij onszelf niet meer kwijt kunnen in ons werk. Er niet meer over kunnen of mogen nadenken en beslissen.

    • Verlies van creativiteit. Voorschriften en procedures doen een appel op gehoorzaamheid – en niet op creativiteit en vindingrijkheid. Terwijl creativiteit juist veel belangrijker wordt in onze maatschappij. Niets is meer wat het lijkt. De wereld wordt met de dag complexer en is niet meer uitsluitend met onze linkerhersenhelft te beheersen.

    Het denken over en werken aan een vernieuwing van ons sociaal domein is een uitnodiging om te experimenteren, je fantasie te gebruiken en ad hoc problemen op te lossen. Om zo nieuwe mogelijkheden te ontdekken.  Terug naar eigenaarschap, creativiteit en betekenis geven dus.

    We kennen de burger als kiezer, en als iemand die handhaving van zijn individuele rechten kan vragen, maar niet – of nog te weinig - als producent. Toch produceren gebruikers in toenemende mate producten en diensten die zij voorheen volledig kregen als klanten van bedrijven, overheden en maatschappelijke instellingen. Denk aan energie, voedsel, publiek groen, veiligheid, transport, zorg, cultuur en welzijn. Gebruikers beginnen dat aan zichzelf te leveren en aan elkaar. Soms zelfs leveren zij overschotten aan centrale leveranciers.

    Mantelzorg, voedselbanken, moestuinen en lokale energie zijn daarvan krachtige voorbeelden. Er zijn – gelukkig – in onze samenleving inmiddels vele goede voorbeelden van deze ontwikkeling te vinden. Honderden groepen mensen die op kleinschalig – vaak lokaal – niveau, werken aan energie en ook aan stadslandbouw, zorg en nog veel meer. Hierdoor ontstaat een Community‚ÄźBased Enterprise (CBE). Een gemeenschap die werkt als bedrijf, en tegelijkertijd ondernemer is. Zij handelt in dienst van het belang van de betrokken individuen en hun gemeenschap. Zo wordt de productie en het productieproces van ons, gaan we ervan houden en pakken we eigenaarschap en verantwoordelijkheid op. Krijgt de gebruiker weer meer directe zeggenschap: de leden organiseren zich in democratische verbanden, meest verenigingen en coöperaties. Resultaat zijn mensen die zich inzetten voor hun sociale en fysieke omgeving en daarover samen democratisch beslissen.

    Natuurlijk, er zitten vele haken en ogen en onzekerheden aan deze nieuwe instituties. En ja, het zal ook af en toe fout gaan. En ja, er zal wat wetgeving opgeruimd moeten worden om het mogelijk te maken. Maar het is wel de essentie: dat wij onszelf als samenleving opnieuw uitvinden. Met eigenaarschap en sociale veerkracht van mensen als uitgangspunt moet dat lukken. Gewoon, omdat iedereen er recht op heeft betekenis te hebben en zichzelf medeproducent van onze samenleving te voelen.

    De politiek moet zich richten op het activeren van dit ongekende kapitaal. Dit vraagt om het doorbreken van de perverse triade: het bondgenootschap tussen overheden een aanbieders die – onder het mom van ‘voor de burgers’ alles regelen zonder de inwoners daarbij daadwerkelijk te betrekken. Het pleit voor een omslag van cliëntparticipatie naar overheidsparticipatie: een overheid die de burgers ondersteunt en faciliteert in het gesprek/de onderhandeling met de aanbieders. Bijvoorbeeld door hen bij het inkoop- en productieproces van zorg en welzijn in de lead te zetten. Met de burgers tot een gezamenlijk perspectief te komen. Dit zal ongetwijfeld leiden tot andere financieringsvormen van en voor sociale ondersteuning, andere professionaliteit en andere vormen van verantwoording. Maar ook tot burgers die zich gekend voelen. Omdat ze worden aangesproken als medeproducent van onze samenleving; zich hechten aan die samenleving. Burgers die de afweging tussen beheerszucht en risico-mijding meemaken en meevoelen en zich betrokken voelen bij het keuzeproces.

    En ja, dat is een proces van vallen en opstaan. Een andere manier van naar de wereld kijken. Maar het resultaat zal ook zijn: draagvlak en betrokkenheid.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • bob
        bob 831 dagen geleden

        Je hebt helemaal gelijk. Er zijn inmidels gemeenten die in die richting werken, maar soms slaan ze door. helaaas zijn er ook die actief tegenwerken en contra faciliteren. Helaas publiekelijk belijden dat ze er zo voor zijn, maar als je dan een spijker vraagt wordt je weggestuurd. Misscjien is een van de redenen dat ambtenaren niet meer voor hun gemeente en hun bewoners werken maar ergens ver weg wonen en soms niet eens in de buurt zijn geweest waar ze dan wel een grote mond over hebben. Hun buren spreken hen er ook niet op aan en de raad berust. Hun taak is beleid formuleren en accorderen, maar ook controlleren en dat kost moeite. Hoewel ze soms meer presentiegeld per maand krijgen dan een bijstand gezin, is meer dan een paar uur per week teveel. Het is empatie en attitude verandering aan beide zijde. Maar dan moet de burger wel voelen dat zijn inzet er wat toe doet. Nu met de vele veranderingen in de WMO hebben veel gemeenten niet eens een goede en actieve WMO raad. Soms een Kat(tje) zonder tandjes als peniskoker tot de kin, maar het is kil buiten.

        vr gr Bob Bakker

      Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers