Pleio

Engels | Nederlands
Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J

Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J


 0/5 Sterren (0)

Gerelateerde blogs

Onethisch gedrag na goeie voornemens

Onethisch gedrag na goeie voornemens

Uit een metastudie over moral licensing blijkt...
Moraliteit

Moraliteit

De aard van moraliteitHaidt en Kesebir bieden een...
Burgerperspectieven

Burgerperspectieven

Het vertrouwen van Nederlandse burgers in...
The preventive gaze

The preventive gaze

Rik Peeters, The preventive gaze; How prevention...

Moreel politiek leiderschap

    Hadewych
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 117
    Door Hadewych in de groep Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J 898 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Door Paul de Goede

    Vertrekpunt; observatie in plaats van participatie

    Claartje Brons heeft in haar proefschrift Political discontent in the Netherlands in the first decade of the 21th century de kennis over politieke onvrede naar een hoger peil gebracht. Diepgaande onvrede over democratie als staatsvorm is te verwaarlozen, ontevredenheid over regeringen wisselt. De pijn zit bij het optreden van de politieke spelers. Er bestaat bij een aanzienlijk aantal mensen in Nederland een hardnekkig beeld van een geprivilegieerde politieke elite. Dit negatieve beeld over het doen en laten van de politieke elite, ook wel politiek cynisme genoemd, bestaat echter al zolang we kunnen meten, sinds begin jaren zeventig.  ‘We love democracy, but we hate politics’. Zo vat de amerikaanse denker Steven Bilakoviks de teneur treffend samen.

    Wat in het oog springt is dat politieke cynici bij nader onderzoek meer lijken te verlangen naar deugden in de politiek dan naar direct meebeslissen, via bijvoorbeeld een referendum of gekozen burgemeester. Ze kijken vooral met een morele blik naar politieke ambtsdragers en verwachten dat politici in alle opzichten het goede voorbeeld geven.  

    Jeffrey Green, Amerikaans politicoloog, heeft in zijn boek Eyes of the people een vergelijkbare constatering uitgewerkt. Zijn stelling is dat de huidige democratische samenleving niet meer kan worden ingedeeld in ‘bestuurders’ en ‘bestuurden’ (principe van Aristoteles), maar dat er een derde, tussencategorie is ontstaan van ‘spectators’ (observanten) die een ander democratisch principe hanteren dat gebaseerd is op wat zij zien. ‘Observatie’ en niet ‘voice’ bepaalt dan de dynamiek in het politieke systeem.

    De samenhang met de observaties van Claartje is duidelijk. Kijken is relevanter dan meebeslissen. Legitimiteit en steun worden verleend op basis van observaties, niet op basis van interacties. Maar waar Jeffrey Green vooral het mechanisme schetst (het wat), gaat het onderzoek van Claartje Brons over het hoe; wat willen mensen zien.

    Het goede voorbeeld- of het geven van richting?

    Wat is moreel leiderschap? Het gaat verder dan integriteit, dat is niet meer dan een basisvoorwaarde. Moreel leiderschap betekent het richting geven vanuit zekere morele waarden. In een bepaald opzicht betekent dat het einde van de centrale these van Macchiavelli dat politieke los moeten komen van de heersende maatschappelijke moraal en ethiek. Politieke leiders moeten politieke doelen bereiken en ‘het doel heiligt de middelen’.

    Dat praktijk maken is nog niet zo eenvoudig. Om te beginnen betekent  een morele stijl het loslaten van een dominante technocratische bestuurstijl waar efficiency de hoogste norm is. Het betekent ook dat politici deze waarden herkenbaar moeten kunnen uitdragen en (belangrijk) dat al hun doen en laten congruent is aan de uitgedragen waarden. Wie een circulaire economie wil instellen staat er gekleurd op wanneer de eigen vuilniszak vol wegwerpproducten blijkt te zitten. Wat waarschijnlijk (maar dat is een onderzoeksvraag) minder relevant lijkt is of de normatieve uitgangspunten ook altijd gedeeld moeten worden door het publiek om te worden gerespecteerd. Onderzoek naar ‘procedurele rechtvaardigheid’ in bureaucratische processen heeft geleerd dat burgers niet per se hun zin hoeven te krijgen zolang ze de procedure maar als rechtvaardig herkennen en erkennen. Het zou zomaar kunnen dat dit mechanisme ook in politiek en beleid doorwerkt.

    Hier de samenvatting van het proefschrift: samenv politieke onvrede Brons

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers