Pleio

Engels | Nederlands

Eerst is er de vijand en de angst voor het andere

    Peter Paul J. Doodkorte
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 144
    Door Peter Paul J. Doodkorte 597 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Eerst is er de vijand en de angst voor het andere
    • Niet aanvaarden dat waarheid in een gesprek wordt vastgesteld leidt tot sociaal fundamentalisme

    Natuurlijk, het sociaal domein anno 2015 is niet meer hetzelfde. Dat wordt ons dagelijks voorgespiegeld. Net als bij eerdere decentralisaties grijpen ook tegen krachten hun kans om in het offensief te gaan. Zij bestoken het proces met brandbommen, zo inspelend op de antistemming die er ook is. Want hoewel vriend en vijand in het begin enthousiast waren toen wij enkele jaren geleden met de decentralisaties begonnen: belangrijke veranderingen in het leven gaan altijd gepaard met een zekere mate van veranderpijn. En dus krabben we ons achter de oren en spreken critici over foute aannames of gebreken. Een typisch Hollandse reflex, die – tot mijn spijt – fundamentalistische trekjes begint te krijgen: reactionair, ongenuanceerd en vijandig. Bijna, zoals fundamentalistische gelovigen reageren op atheïsme.

    De (ooit) Leidse politicologe Ayaan Hirsi Ali is even terug in Nederland. Om haar nieuwe boek – Ketters – te promoten. Hierin pleit zij in veel gematigder en weloverwogen formuleringen voor een reformatie van de islam – een gematigde islam met gelovigen die kunnen leven met twijfel over de Koran en kritiek op de Profeet verdragen. Niet degenen die tegen de vrijheid van meningsuiting zijn, maar hervormingsgezinde Moslims verdienen onze steun zegt ze nu. Ketters is een pleidooi voor vreedzame verandering en mondiale tolerantie. Daarmee  komt Ayaan Hirsi Ali terug van haar standpunt dat de islam een ongeneeslijk kwaad is. Ze werd van fundamentalist, gelovige in een cocon tot dissident.

    Ik was niet bepaald een fan van haar vroegere wijze van kritiek uiten. Te scherp en ongenuanceerd hakte Hirsi Ali eenzijdig op de islam in. En juist op die momenten werd haar verhaal vatbaar voor misbruik.

    Toen ik Ayaan in het programma Pauw (vrijdag 17 april 2015) haar verhaal hoorde doen, kon ik - tot mijn eigen verrassing – rustig en ontvankelijk voor haar boodschap naar haar luisteren.

    Tijdens en na het interview van Jeroen Pauw moest ik onwillekeurig ook denken aan de niet aflatende kritiek op staatssecretaris Van Rijn. Volgens een artikel in Binnenlands Bestuur is deze staatssecretaris het contact met de realiteit kwijt. Vinden althans verschillende organisaties en partijen die de "slachtoffers" van zijn decentralisatiebeleid vertegenwoordigen.

    De bewindsman stuurde op 14 april een aantal evaluaties naar de Tweede Kamer. De centrale boodschap daarvan: de overgang van lichte zorg en ondersteuning van het rijk naar de gemeenten is beheerst verlopen. Nergens is de continuïteit van de zorg in het geding geweest. Hij spreekt dan ook van een gecontroleerde overgang.

    Er is veel te doen geweest over het overdragen van deze zorgtaken van het Rijk naar gemeenten. Er werd in de periode voorafgaande aan de overdracht van taken in naam van de cliënten door veel (belanghebbende) tegenstanders hel en verdoemenis gesproken. De werkelijkheid is – nu het eerste kwartaal na de ‘big bang’ is verstreken – dat gemeenten en uitvoerende professionals onderling en met anderen nauw samenwerken om de overdracht tot een succes te maken. En ja, zeker niet alles verloopt vlekkeloos en veel is nog onduidelijk. Naast goed werkende administratieve systemen, blijken vertrouwen, dialoog en ruimte om te groeien hierbij cruciaal.

    Een delicaat onderwerp rondom het transitie- en transformatieproces is het eigenbelang van zorgorganisaties, vakbonden en belangenorganisaties. Ook nu nog moet – node – worden vastgesteld dat velen het eigenbelang voorop stellen. Daarbij gebruiken zij het vermeende belang van patiënten en cliënten vaak als dekmantel voor hun gevoelens van onbehagen rond de in het geding zijnde eigen belangen: bestendiging, behoud, continuïteit en organisatiegroei. De cliënt en de hulpverlening lijken hieraan bij tijd en wijle ondergeschikt.

    De naar mijn bescheiden mening ook politiek te fors aangezette kritiek op de staatssecretaris vloeit voort uit de verschillende doelen en belangen. De groei van het gezag en de zeggenschap van cliënten/patiënten (lees: inwoners) op en over het eigen leven vormt een bedreiging voor die belangen. Aangezien deze belangen veilig gesteld moeten worden komen de criticasters natuurlijkerwijs tot de conclusie dat zij, met alle middelen, het succes van de overdracht moeten betwisten en zich actief tegen het daarvoor verantwoordelijke gezag moeten verzetten. Eén van hun strategieën is om de ontevredenheid onder de inwoners aan te wakkeren en hen aan te sporen weerstand te bieden tegen die veranderingen.

    Is alle kritiek dan onterecht? Ik zal de laatste zijn te beweren dat er geen mogelijkheden zijn tot verbetering. Dat zegt overigens ook de staatssecretaris. In principe is kritiek op die beweging daarvoor een beste vriend. Zij biedt ons de mogelijkheid om onszelf te verbeteren, verder te ontwikkelen en te perfectioneren. Maar als – bedoeld om te beschadigen – de strontton wordt uitgestort en de stoten onder de gordel zijn, dan zijn slecht woede, onbegrip en tweespalt het gevolg.

    Het nieuwe werken binnen het sociaal domein vraagt om grote flexibiliteit. Grensoverschrijdend samenwerken in dat veranderproces is geen gemakkelijke en vanzelfsprekende zaak. Er zijn veel verschillende beelden en opvattingen over de aard van de activiteiten, over de handelingsrichting, over de kennis die nodig is, over wat prioriteit heeft, over de doelen en over de verdeling van taken en rollen. Fricties hoeven daarbij geen probleem te zijn. Integendeel. Zij kunnen juist een bron van en voor de noodzakelijke vernieuwing zijn. Mits gebaseerd op een inhoudelijke discussie.

    Ik doe daarom een welgemeend beroep op al die systeem-fundamentalisten: doe als Ayaan. Wordt van fundamentalist een kritische dissident. Stel gerichte en inhoudelijke vragen. Stuur daarmee (aan op) het gesprek. Daarmee kunnen wij de kritiek en de pijn die eraan ten grondslag ligt van stellingen in de loopgraven ombuigen naar nuttige adviezen. Want een nuttig advies kan nooit kwaad.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers