Pleio

Engels | Nederlands
Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J

Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J


 0/5 Sterren (0)

Gerelateerde blogs

Burgerschapseducatie

Burgerschapseducatie

De democratische educatie die ProDemos vormgeeft...
Waar was het strafrecht ook alweer voor bedoeld?

Waar was het strafrecht ook alweer voor bedoeld?

Oratie Jan Crijns, 28 juni.De politiek en de...
Goed bestuur in een veranderende wereld

Goed bestuur in een veranderende wereld

Tobias Kwakkelstein, Aart van Dam, Ardaan van...
Big Data

Big Data

In een presentatie n.a.v. een ICTU-jubileum zette...

Stresstest rechtsstaat

    Hadewych
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 181
    Door Hadewych in de groep Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J 506 dagen geleden Reacties (2)

     0/5 Sterren (0)

    Brenninkmeijer  Brenninckmeijer bespreekt in zijn oratie welke rechtsstatelijke gebreken in Nederland onderkend kunnen worden in wetgeving, bestuur en rechtsspraak, die niet binnen de normale waarborgen van de rechtsorde gecorrigeerd worden. Hij concludeert dat de systeemwaarborgen in de Nederlandse democratische rechtsstaat tekort schieten:

    Wetgeving

    Het wetgevingsproces is in Nederland opgebouwd uit politieke besluitvorming, ambtelijke voorbereiding, internetconsultatie, advisering door de Raad van State en andere instanties, en parlementaire behandeling in Tweede en Eerste Kamer. Nederland kent geen constitutioneel toetsingsrecht als waarborg, en heeft daarmee minder waarborgen tegen onrechtmatige wetgeving dan andere OESO-landen. Bovendien worden rechtsstatelijke waarborgen gepolitiseerd: voortdurend wordt er gehamerd op een primaat van politiek of democratie ten koste van het recht. Politieke opportuniteit, onderhandeling en uitwisseling van belangen om meerderheden veilig te stellen, wint het van de bescherming van principes en van minderheden.

    Uitvoering

    Financiële belangen, zoals die hun beslag hebben gekregen in regeerakkoorden, worden vooropgesteld en verabsoluteerd. Juridische argumenten worden vanwege de politieke opportuniteit terzijde geschoven.

    De marginaal toetsende bestuursrechter kiest een te terughoudende rol. Daardoor krijgt het bestuur van de rechter te ruime, niet getoetste, bevoegdheden toegekend.

    Rechtspraak

    De Raad voor de rechtspraak is geen Hoog College van Staat maar een soort dienst van het ministerie van VenJ. De verhoudingen tussen colleges die onder de RvdR vallen, de Hoge Raad en de Raad van State zijn niet sluitend. De rechtspraak is daardoor niet onafhankelijk genoeg en zodanig georganiseerd dat de eenheid van rechtspraak in het geding komt.

    Rechtsstatelijke waarborgen

    Er moeten voldoende tegenkrachten tegen politiek en bestuur zijn om van een rechtsstaat te kunnen spreken. DoornbosDoornbos benoemt als relevante rechtsstatelijke eisen: het inperken van willekeur in de uitoefening van staatsmacht en het legitimeren van overheidsgezag door gebondenheid aan het recht.

    De WRR benoemt vijf kernwaarden:

    • De grondrechten
    • Legaliteit: de wettelijke grondslag voor overheidsbevoegdheden
    • Machtenscheiding tussen wetgever, bestuur en rechter
    • Garanties voor een onafhankelijke rechterlijke macht
    • Veiligstellen van de fysieke veiligheid van burgers

    De Raad van Europa voegt daar aan toe:

    • Democratie

    De Nederlandse rechtsorde is erg complex en niet alleen veel burgers maar ook deskundigen, ambtenaren en politici begrijpen de wet- en regelgeving vaak niet goed. Daardoor ontstaat er een flinke kloof tussen de theorie van de rechtsstaat en de praktijk van alledag.

     

    Brenninkmeijer: “Vanuit de Tweede Kamer en vanuit politieke partijen wordt het ‘primaat van de politiek’ of het ‘primaat van de democratie’ met grote regelmaat als argument gebruikt om tegen te spreken dat de rechter de basis van rechtsstatelijke uitgangspunten een oordeel mag geven dat een streep haalt door eerdere democratische besluitvorming.” Met andere woorden, een politiek primaat gaat ten koste van systematische rechtsstatelijke waarborgen (zie ook Rosanvallon, Counterdemocracy, 2006)

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • B.A.G. Scholte Lubberink
        B.A.G. Scholte Lubberink 498 dagen geleden

        Bijzonder zorgelijk wat Brenninkmeijer constateert. Sluit overigens aan op zijn bevindingen als Nationale Ombudsman in het jaarverslag 2012, "Mijn onbegrijpelijke overheid" en de opvattingen van professor Twan Tak over het bestuursprocesrecht. Aan de genoemde voorbeelden in de oratie kan er nog eentje worden toegevoegd, namelijk de opmerkelijke uitspraak van de Rb Den Haag in de zaak Urgenda versus de Staat der Nederlanden over uitvoering van het klimaatbeleid en die inmiddels al diverse reacties heeft uitgelokt dat de rechter "terug moet in z'n hok". Maar wat gaan we er aan doen om rechtsstatelijke gebreken op te heffen?  

        • Hadewych
          Hadewych 500 dagen geleden

          Guus Meerhoek over een stresstest voor de politie (NRC  16 juli 2015): Als het er echt om spant, bij een echte stresstest, wordt van het gezicht van de rechtsstaat eerst en vooral iets anders dan regelkennis gevergd, namelijk verantwoordelijkheid, moed, zorgvuldigheid en de bereidheid achteraf van het eigen doen en laten verantwoording af te leggen.

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers