Pleio

Engels | Nederlands
Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J

Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J


 0/5 Sterren (0)

Gerelateerde blogs

Strategische agenda voor lokale veiligheid

Strategische agenda voor lokale veiligheid

De Raad voor het Openbaar Bestuur stelt in zijn...
Aanpak van burenoverlast

Aanpak van burenoverlast

Jurist Michel Vols promoveert 31 oktober met het...
Politicus 2.0

Politicus 2.0

Waarom ik niet stem
Kwaliteit van de opsporing

Kwaliteit van de opsporing

Naar aanleiding van verschillende gerechtelijke...

Betere overheid

    Hadewych
    Door Hadewych in de groep Van buiten naar binnen in het ministerie van V&J 701 dagen geleden Reacties (3)

     0/5 Sterren (0)

    Al decennia worden er adviezen geproduceerd over herinrichting van Rijksdienst, overheid of politiek-bestuurlijke instituties. Het wordt steeds urgenter dat er ook werkelijk iets gebeurt, omdat de samenleving in hoog tempo verandert en de risico’s van een falende overheid groeien. De overheid moet responsiever worden: intelligent (netwerk)bestuur dat oog heeft voor politieke en maatschappelijke ontwikkelingen, voor complexe ketens en netwerken, dat openstaat voor dialoog en participatie, in staat is te reflecteren op veranderingen en zich daarvoor de tijd geeft.

    De Raad voor het Openbaar Bestuur stelt dat het verbeteren van de wendbaarheid en het aanpassingsvermogen van de overheid niet moet komen van netwerkend werken en regie voeren alléén. Het ouderwetse ‘sturen’ blijft ook nodig. Het helpt om onderscheid te maken naar de rollen van de overheid (zie Trends en ontwikkelingen. Uitdagingen aan het adres van de rijksdienst uit 2009):

    • Wetgever, wetshandhaver en beheerder van publieke goederen;
    • Architect die samen met belanghebbende partijen in de maatschappij kaders stelt en beleid formuleert voor publieke taken als onderwijs en volksgezondheid;
    • Partner die samen met andere partijen maatschappelijke dynamiek stimuleert.

    De verschillende rollen vergen ook verschillende sturingsmodellen, die elkaar aanvullen.

    Goed openbaar bestuur is: democratisch, behoorlijk, presterend en onkreukbaar.

     

    Analyse

     

    Politici zitten vast in de medialogica waardoor de nadruk is komen te liggen op snelheid, daadkracht en direct controleerbare prestaties, en waardoor verantwoording verengd is tot ‘afrekenen’. In hun loyaliteit aan hun bestuurders volgen ambtenaren die gerichtheid op de media, waardoor hun vakmanschap, het ambtelijk ambacht, onder druk komt te staan. Er is te weinig tijd om op een zorgvuldige manier greep te krijgen op een beleidsonderwerp, bijvoorbeeld via onderzoek, dialoog en feedback.

     

    Aanbevelingen

     

     

    1. Het kabinet functioneert meer als eenheid

    Het is nodig dat Integraal en gezamenlijk verantwoordelijke ministers minder gericht zijn op het bepalen van lijnen, taken, regels en instrumenten en meer op het doen functioneren van ketens en netwerken, op verbinding en gedeelde wilsvorming. Het is ook cruciaal dat deelnemers van die netwerken zich bewust zijn van het grotere geheel waarvan zij deel uitmaken, en dat zij verbindingen kunnen leggen.

    Daartoe beveelt de ROB aan:

    • Meer collegiale ministeriële verantwoordelijkheid
    • Versterking van de positie van de minister-president
    • Beperking van de omvang van het kabinet
    • Anders omgaan met het regeerakkoord
    • Minder focus op begrotingsprocessen
    • Heldere definitie van systeemverantwoordelijkheid
    • Inpassing van Europa in het beleid.

     2. Inzet op betere in plaats van kleinere overheid

    De meeste ontmoetingen van de Rijksoverheid met andere overheden en groeperingen in de samenleving vinden plaats door ambtenaren. Een goed functionerend ambtelijk apparaat is onmisbaar voor het functioneren van de Nederlandse democratie; het schraagt politieke ambities, zorgt voor adequate uitvoering en ziet toe op handhaving en naleving.

    Om de kwaliteit van de Rijksdienst te verhogen:

    • Zet de laatste stappen naar één Rijksdienst
    • Geef ontwikkelen en leren veel meer ruimte
    • Flexibiliseer de Rijksdienst
    • Verstevig de rol van de ABD als kwaliteitsorgaan

     3. Organiseer tegenspraak en kennisdeling

    Ambtenaren moeten (onder uiteindelijk ministeriële verantwoordelijkheid) juist in voortrajecten van beleid kunnen worden gehoord in het parlement.

    4. Leer van eerdere veranderingsprocessen

    Het is van belang dat elke fase onomkeerbare besluiten kent, zodat elke fase wordt gekenmerkt door gevolgen voor de dagelijkse gang van zaken binnen de Rijksoverheid.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Hadewych
        Hadewych 701 dagen geleden

        Kustaw Bessems, Wat een geluk hebben wij, in: : WRR, Koninkrijk der Nederlanden; Contouren van de derde eeuw, Amsterdam 2015, blz. 29-38.

         

        Voor een burger is het belangrijk

        • iets te zeggen te hebben over hoe het land wordt bestuurd,
        • gelijkwaardig te worden behandeld aan andere burgers, zich voldoende te kunnen uiten,
        • genoeg voor zichzelf te kunnen houden en
        • als hij een conflict heeft met een medeburger of de staat, in het uitsterste geval terecht te kunnen bij een onafhankelijke rechter.

        Zowel historisch als geografisch leven we in één van de veiligste, vrijste en rijkste landen ter wereld. Het kan eigenlijk alleen maar slechter en dat wordt het ook:

        Er is nauwelijks sprake van een waarneembare relatie tussen de stem van een kiezer en het bestuur.

        Etnische haat, discriminatie en xenofobie worden breed getolereerd. Grote delen van de bevolking proberen om vluchtelingen en arbeidsmigranten onze welvaart, rechten en vrijheden te ontzeggen. We bevorderen niet dat nieuwkomers zich waarden eigen maken die wij belangrijk vinden, maar beroepen ons op die waarden om te bepalen wie er wel en wie er niet bij hoort.

        Uitingsvrijheid wordt bedreigd doordat het gevaarlijk kan zijn om je mening te geven. Politieke leiders zijn te laf om daar tegen op te treden. Er wordt weinig ondernomen om de kracht van uitingsvrijheid voor het voetlicht te brengen.

        De onafhankelijke rechtspraak wordt bedreigd door de tirannie van de publieke opinie. Rechters willen terugpraten door deel te nemen aan nieuwsprogramma’s en talkshows. “Hoe naïef kun je zijn? Alsof een rechter, gebonden aan zorgvuldigheid, in de wereld van de beeldcultuur partij zal zijn voor ervaren tv-persoonlijkheden die zich aan precisie niets gelegen laten liggen.”

        Nederlanders hebben nog veel vertrouwen in het instituut rechter, maar als rechters net als politici voor de mediaconsument ‘op de hurken’ gaan zitten, verworden hun vonnissen tot ook maar een mening. Daarmee ondermijnen ze het vertrouwen.

        We zijn zeer gehecht aan onze privacy, maar verliezen het. Niet iedereen kan zich sociaal of professioneel veroorloven alle diensten te weigeren waarvoor hij persoonlijke informatie prijs moet geven. We zijn vaak overgeleverd aan grote bedrijven die zich aan regels onttrekken en we missen de overheid als bondgenoot.

        • Hadewych
          Hadewych 701 dagen geleden

          Andreas Kinneging, De Nederlandse rechtsstaat in de komende eeuw: een vooruitblik, in: WRR, Koninkrijk der Nederlanden; Contouren van de derde eeuw, Amsterdam 2015, blz. 15-27.

          De rechtsstaat is het waard om te behouden, omdat het de beste uitvinding is om machtsmisbruik en onderdrukking te voorkomen. Essentie van de rechtsstaat is heerschappij ten dienste van het – hele – volk (dus niet heerschappij van de meerderheid).

          Structurele voorwaarden voor een rechtsstaat zijn scheiding van machten, beperking van macht en democratie. Soms worden daar grondrechten aan toegevoegd, maar die zijn afhankelijk van een goed functionerende trias politica, in het bijzonder een volstrekt onafhankelijke rechterlijke macht.

          Culturele voorwaarden zijn gemeenschapszin, integriteit van gezagsdragers en burgerschap: de capaciteit en bereidheid om zich in de publieke zaak te verdiepen en daarover tot een verstandig oordeel te komen en gezagsgetrouwheid.

          Kinneging stelt vast dat alle voorwaarden voor een rechtsstaat in de praktijk onder druk staan.

          Trias politica

          Macht moet worden gecontroleerd door een onafhankelijk parlement, dat in staat en bereid is zijn tanden te laten zien. In werkelijkheid is de parlementaire meerderheid volgzaam aan de partijtoppen in de regering.

          De kwaliteit van de rechtspraak staat onder druk door een steeds nijpender gebrek aan mankracht.

          Door de opkomst van tv en internet besteden journalisten meer aandacht aan bijzaken dan aan hoofdzaken.

          Limited government

          De verzorgingsstaat heeft aanleiding gegeven tot een enorme uitbreiding van de staatsmacht. Al die regels en belastingen gaan ten koste van de individuele keuzevrijheid. Dat kan leiden tot mild despotisme (Tocqueville) of tot totalitaire tirannie. De staat is een gevaarlijke organisatie, omdat nergens anders zo’n grote hoeveelheid macht wordt geconcentreerd in handen van zo weinig mensen. Moderne technologie stelt hen in staat vrijwel totale controle over de bevolking te verwerven.

          Democratie

          De parlementaire meerderheid moet van tijd tot tijd wisselen, en er moet ten allen tijde gestreefd worden naar zo inclusief mogelijke meerderheden.

          Noodzakelijke kwaliteiten van de kiezer zijn kennis en inzicht in de materie en bereidheid om de eigen stem niet af te laten hangen van het eigenbelang maar van een visie op het algemeen belang. Hoe meer die kwaliteiten ontbreken, hoe meer demagogen vrij spel krijgen.

          Rechtsstatelijke cultuur

          Individualisme en multiculturalisme hebben geleid tot afkalving van gemeenschapszin, solidariteit en patriottisme. Gezagsdragers zijn niet meer om morele redenen onkreukbaar, maar door externe checks. Publieke ambten zijn ‘gewone’ banen geworden. Voor burgers zijn meedenken en gehoorzamen niet langer vanzelfsprekend.

          Kinneging vermoed dat de voorwaarden voor een rechtsstaat geschraagd werden door het protestantse idee altijd rekenschap tegenover god te moeten afleggen. Nu dat besef er niet meer is, is er een andere basis nodig om de rechtsstaat te redden.

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers