Pleio

Engels | Nederlands

Gerelateerde blogs

BB-column | Drama

BB-column | Drama

Hij lepelde ze zo op, de bijzondere aspecten van...
Internationale corruptiebestrijding

Internationale corruptiebestrijding

41 landen die verantwoordelijk zijn voor het...
Moreel gedrag

Moreel gedrag

Mensen hebben een aantal kenmerken en...
Met wat meer verbeelding levert ict pas echt wat op

Met wat meer verbeelding levert ict pas echt wat op

Als we de overheid nu zouden inrichten, zouden we...

Voor welke publieke waarden sta jij?

    Davied van Berlo
    Door Davied van Berlo 107 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Voor welke publieke waarden sta jij?

    Value and virtue in public administration

    Bij het woord "integriteit" denken we snel aan het wetten en regels, maar de wereld van integriteit en (publieke) waarden ziet er iets genuanceerder uit. In deze blog zet ik enkele alternatieve perspectieven op een rij.

    1. Er zijn meerdere publieke waarden

    Wanneer handel je wel of niet integer? Uiteraard mag je de wet niet breken tijdens de uitoefening van je functie, maar er zijn meer publieke waarden waar je je als ambtenaar aan moet houden, zoals transparantie of rechtvaardigheid.

    Integer handelen betekent dat je je als ambtenaar bewust bent van en handelt naar alle waarden die gelden voor de publieke dienst in het algemeen en voor de eigen organisatie of beroepsgroep in het bijzonder.

    2. Er zijn verschillende soorten waarden

    Onlangs nam ik de hiernaast afgebeelde bundel door: Value and virtue in public administration door Michiel de Vries en Pan Suk Kim (2014). In hun inleiding maken ze onderscheid tussen drie soorten waarden:

    1. deontologisch: gebaseerd op wetten en regels;
    2. ‎teleologisch: gericht op effect (doel heiligt middelen);
    3. ‎ethisch: voortkomend uit moed, compassie, etc.

    De auteurs constateren dat publieke waarden de laatste tijd ondergewaardeerd zijn door de nadruk die sinds het New Public Management wordt gelegd op efficiëntie. Resultaats- en productiecijfers zijn de norm geworden.

    Zij zien ambtenaren echter steeds meer als morele actoren, zeker in een netwerksamenleving. Door dilemma's te bespreken met collega's en vakgenoten worden waarden actief gemaakt in een bepaalde situatie.

    Organisatie en medewerkers

    Om als organisatie te kunnen opereren moeten de publieke waarden van de organisatie aansluiten bij de publieke waarden van de medewerkers. Die waarden zijn immers gebaseerd op hun professionaliteit (ambtelijk en ander vakmanschap) en een belangrijk deel van de publieke motivatie van medewerkers.

    Kortom, als de waarden van de organisatie niet aansluiten bij die van de medewerkers, dan hindert dat medewerkers in de uitoefening van hun functie en belemmert dat de organisatie om haar doelen te behalen. Daar wordt dus niemand gelukkig van.

    Als oplossingen daarvoor zien De Vries en Kim

    1. aandacht voor waarden in het aannamebeleid van en het introductieprogramma voor nieuwe medewerkers;
    2. een consistent verhaal voor (de "socialisatie" van) huidige medewerkers en gesprekken over dilemma's om de gezamenlijke waarden vast te stellen;
    3. een psychologisch / sociaal contact tussen organisatie en werknemers waarbij medewerkers de ruimte hebben om zelf afwegingen te kunnen maken binnen de door de organisatie gewenste waardenset.

    3. Waarden kunnen botsen

    Er zijn dus verschillende manieren om naar de waarden zelf te kijken, maar ook binnen een organisatie zijn er verschillen. Dat is ook logisch, want waarden zijn ook gebonden aan context. Dat maakt dat waarden kunnen botsen. We moeten dan ook aan "publiekewaardenmanagement" doen.

    Dat stellen althans Zeger van der Wal, Gjalt de Graaf en Alan Lawton in hun artikel Competing Values in Public Management. Daarbij noemen ze drie aanpakken:

    • De universele aanpak, die uitgaat van universele en onveranderlijke waarden. Deze aanpak is helder en goed te handhaven, maar ook nogal inflexibel en ongenuanceerd;
    • De onderhandelingsaanpak, die waarden ziet als uitkomst van een onderhandeling tussen betrokkenen. Zo'n dynamische en wendbare aanpak kan ook ruimte geven binnen een groter kader (wet- en regelgeving), maar vraagt wel om een gelijkwaardigheid tussen de partners;
    • De institutionele aanpak tenslotte ziet waarden als afhankelijk van een organisatorische context. Alleen in een organisatie of entiteit kunnen waarden zinvol en relevant zijn.  

    De auteurs halen daarnaast Jenny Stewart aan die in Value Conflict and Policy Change zes strategieën beschrijft hoe ambtenaren omgaan met botsende publieke waarden. Ik citeer:

    (1) ‘Cyclical’: attention to different values is distributed during the process;
    (2) ‘Firewalls’: in which the safeguarding of different values is distributed between different institutions;
    (3) Casuistry: gathering and consulting a taxonomy of specific cases where similar conflicts arose;
    (4) Hybridization: policies and practices, derived from different values, can coexist;
    (5) Incrementalism: conflicts are ‘softened’ through small, minor changes;
    (6) Bias: in which, dependent on the dominant discourse, preference is given to certain values.

    Je kunt dus botsende waarden een verschillende plek geven in een proces of binnen een organisatie en zo ervoor waken dat beide waarden in beeld blijven. Of je kunt zoeken naar manieren voor de waarden om naast elkaar te bestaan of beter aan te sluiten. Of je kunt kiezen voor de één of de ander.

    Andere literatuur over botsende waarden:

    Conclusie

    Deze inventarisatie is verre van volledig. Er is heel wat meer literatuur over dit onderwerp te vinden, aangezien publieke waarde en publieke waarden opnieuw in de belangstelling staan. Het doel van deze blog is een aantal handvatten te geven waar overheidsorganisaties mee aan de slag kunnen.

    Om succesvol te zien in het creëren van publieke waarde moeten we ook scherp hebben wat onze publieke waarden zijn: van onze organisatie, van onze medewerkers, per onderdeel of taak. Hoe richt je je organisatie er op in dat de juiste waarden aan bod komen? Wat geef je je medewerkers mee?

    Er zijn verschillende manieren om met waarden en het verspreiden van waarden om te gaan (zie ook mijn eerdere blog) en bovenstaande perspectieven en aanpakken kunnen helpen om tot een geschikte aanpak te komen voor jouw organisatie.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers