Pleio

Engels | Nederlands

Gerelateerde blogs

Perspectieven op publieke waarde

Perspectieven op publieke waarde

Welke publieke waarde levert RVO? Om die vraag te...
Wat is de waarde van een overheidsorganisatie?

Wat is de waarde van een overheidsorganisatie?

Het is een nogal Amerikaanse manier van kijken...
Is jouw organisatie "strategisch uitgelijnd"?

Is jouw organisatie "strategisch uitgelijnd"?

Een overheidsorganisatie is geen bedrijf. Onze...
Verandert de overheid snel genoeg?

Verandert de overheid snel genoeg?

November is de conferentiemaand. Na mijn recente...

Een netwerksamenleving vraagt om andere overheidssturing

    Davied van Berlo
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 116
    Door Davied van Berlo 155 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Een netwerksamenleving vraagt om andere overheidssturing

    We zijn bekend met de ideeën van Weber over overheidssturing en we kennen de sturingsmechanismen van New Public Management, maar zijn die passend voor de netwerksamenleving? Overheden wereldwijd zoeken daarom naar een andere vorm van overheidssturing: public value management (PVM), ofwel besturen vanuit publieke waarde. Wat is er dan anders? En biedt dit nieuwe kansen voor Nederland?

    De afgelopen twintig jaar is bestuurskundig veel onderzoek gedaan naar publieke waarde en public value management, o.a. op basis van het standaarwerk Creating Public Value van Mark Moore (zie ook deze blog). In dit artikel vraagt Gerry Stoker (Universiteit van Manchester) zich af in hoeverre PVM al een volwaardige vorm van overheidssturing is:

    Vergelijking

    Om die vraag te beantwoorden begint Stoker met een vergelijking van de verschillende overheidsvormen: public administration ("Weber"), New Public Management (NPM) en Public Value Management. Wat zijn de eigenschappen en welke fundamentele ideeën liggen eraan ten grondslag? De tabel hieronder geeft een goed beeld van de verschillen:

    Uitdagingen

    Public value management is een reactie op NPM en zoekt naar een vorm van overheidssturing die aansluit op de netwerksamenleving en een mensbeeld waarbij publieke waarde in samenwerking en relaties wordt gecreëerd (dus niet alleen via (financiële) stimuli en regels). Uitgangspunt is de constatering dat het publieke belang niet (alleen) kan worden gediend via marktdenken.

    PVM vraagt van overheden wel een andere manier van werken (waarbij ik bij elk punt een samenvatting en een vertaling naar RVO toevoeg als voorbeeld):

    1. "Public interventions are defined by the search for public value."
      Het creëren van publieke waarde moet centraal staan bij een overheidsorganisatie. Bij RVO gaat het dan om het creëren van duurzame groei.
    2. "There is a need to give more recognition to the legitimacy of a wide range of stakeholders."
      Behalve opdrachtgevers en politiek zijn er meer maatschappelijke ¨aandeelhouders" om rekening mee te houden bij het bepalen van en werken aan publieke waarde. Wie bepaalt of RVO voldoende duurzame groei creëert?
    3. "An open-minded, relationship approach to the procurement of services is framed by a commitment to a public service ethos."
      Het creëren van publieke waarde kan alleen in samenwerking met partners en doelgroepen, waarbij een overheid werkt vanuit specifieke kernwaarden. Ook RVO kan weliswaar opdrachten uitvoeren, maar maatschappelijke resultaten bereiken kan alleen in samenwerking.
    4. "An adaptable and learning-based approach to the challenge of public service delivery is required."
      Aangezien verwachtingen, omgeving en (technische) mogelijkheden voortdurend veranderen en elk instrument een houdbaarheidsdatum heeft moet je je als overheidsorganisatie continu aanpassen. Daarom staat bij RVO wendbaarheid en het zijn van een lerende organisatie hoog op de agenda.

    Op deze manier schetst Stoker een pad voor overheidsorganisaties om via public value management een werkwijze op te pakken die aansluit bij de netwerksamenleving. De volgende vraag is dan of het ook dezelfde resultaten oplevert als de andere vormen van overheidssturing, met name op het gebied van efficiëntie, verantwoording en rechtmatigheid.

    Efficiëntie, verantwoording en rechtmatigheid

    Stoker constateert in eerste instantie dat public administration (PA) en New Public Management daar (letterlijk) betere cijfer scoren. Door taken op te knippen (PA) of producten en diensten af te kaderen en aan te bieden ontstaat overzicht en lijkt de wereld stuurbaar en berekenbaar. "Publieke waarde¨ is veel moeilijker te omkaderen en te berekenen. 

    Echter, door een eigen structuur op te leggen aan de samenleving wordt aansluiting juist bemoeilijkt. Door onderwerpen op te knippen (in dossiers, taken of diensten) wordt de samenhang tussen onderwerpen miskend. Rechtmatigheid betekent in dit geval niet "voor iedereen hetzelfde", maar maatwerk om gelijkwaardige effecten te bewerkstelligen. Tabel 2 zet de verschillen mooi op een rij:

    Een hogere vorm van democratie?

    Stoker concludeert in zijn artikel dat public value management uiteraard geen panacee is voor alle uitdagingen waar overheden mee worstelen. PVM stelt nieuwe eisen aan de manier van werken van overheden, namelijk het sturen op resultaten, voortdurend lerend, in samenwerking met partners, in een steeds veranderende omgeving. Elk systeem heeft zo z'n valkuilen:

    Wel geeft public value management richting aan overheden om beter aan te sluiten op de netwerksamenleving. Het is een complexere wereld, maar ook één die nieuwe kansen biedt om ons als democratische samenleving te ontwikkelen. Stoker ziet PVM als voorwaarde voor een democratie waarin de kennis en krachten in de samenleving maximaal gemobiseerd worden.

    En dat vind ik een hoopvolle conclusie, zeker in een tijd waarin steeds meer mensen zich afvragen of democratie wereldwijd op retour is. Democratie niet alleen als middel zien om draagvlak te krijgen voor besluitvorming, maar als platform om het beste uit de samenleving te halen, geeft mij nieuw vertrouwen in Nederland en Europa. Een nieuwe toekomst voor het oude continent.

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers