Pleio

Engels | Nederlands

Gerelateerde blogs

Wat is de waarde van een overheidsorganisatie?

Wat is de waarde van een overheidsorganisatie?

Het is een nogal Amerikaanse manier van kijken...
Een netwerksamenleving vraagt om andere overheidssturing

Een netwerksamenleving vraagt om andere overheidssturing

We zijn bekend met de idee├źn van Weber over...
Over groepen, documenten en e-mail

Over groepen, documenten en e-mail

Pleio biedt allerlei mogelijkheden om samen te...
Vijf stappen naar ambtelijk vakmanschap

Vijf stappen naar ambtelijk vakmanschap

Sinds kort ben ik bij het ministerie van BZK...

Hoe onderbouwen we onze maatschappelijke meerwaarde?

    Davied van Berlo
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 206
    Door Davied van Berlo 207 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Hoe onderbouwen we onze maatschappelijke meerwaarde?

    Net als elke overheidsorganisatie vervult RVO een belangrijke maatschappelijke rol. Hoe we die rol invullen en welke maatschappelijke waarde we daarmee leveren is echter voortdurend aan verandering onderhevig. Zo verwacht de samenleving steeds meer integrale oplossingen. Klanten willen maatwerk. RVO speelt daar op in door intern beter samen te werken (1+1=3) en beter aan te sluiten op vragen uit de maatschappij.

    Dat is een interessante ontwikkeling. Je ziet het terug in de aanstelling van de regioliaisons, die de juiste mensen binnen RVO bij elkaar zoeken om bijvoorbeeld een vraag van gemeente Roermond te beantwoorden. Ik hoor hoe RVO opdrachtgevers bij elkaar brengt rond de regionale energietransitie. We zitten aan bij de klimaattafels en we vullen het nieuwe GLB in vanuit de SDG's.

    En zo zijn er nog veel meer voorbeelden. RVO is ook niet de enige overheidsorganisatie die midden in deze ontwikkeling zit. Steeds meer organisaties proberen hun maatschappelijke meerwaarde (publieke waarde, bedoeling, "why") als uitgangspunt te nemen voor hun handelen. Het is een (wereldwijde) transitie die twintig jaar geleden geleden voor het eerst werd onderkend door Mark Moore (zie mijn eerdere blog).

    RVO en de strategische driehoek

    De "strategische driehoek" die Moore beschrijft helpt (ook ons) om die ontwikkeling te begrijpen: vaststellen wat je als organisatie maatschappelijk bijdraagt, afstemmen met aandeelhouders (opdrachtgevers, politiek, maatschappelijke organisaties) en dan je organisatie inrichten om het beste resultaat te behalen.

    Op die manier is het mogelijk om integraal te kijken naar de maatschappelijke vraag (zoals de regioliaisons doen), naar het opdrachtenpakket (zoals bij de regionale energietransitie gebeurt) en naar RVO (om intern de juiste mensen bij elkaar te krijgen). Om de klimaatdoelen te bereiken of om effect te hebben op de SDG´s hebben we (inhoudelijke en proces)kennis uit heel RVO nodig immers.

    De rekening opmaken

    Hoewel Moore een interessant concept heeft neergezet bleven er na lezing van zijn boek ook nogal wat vragen over:

    • Hoe bepaal je welke maatschappelijke waarde je levert en of je daarbij van meerwaarde bent?
    • Hoe "richt" je je organisatie in om zo goed mogelijk de gewenste meerwaarde te leveren?
    • En hoe onderbouw je dat hele verhaal richting de diverse aandeelhouders?

    Sinds het eerste boek van Moore (Creating public value) is er veel geschreven over publieke waarde om de ideeën van Moore verder uit te werken en bovenstaande vragen te beantwoorden. Zelf publiceerde Moore in 2013 het boek Recognizing public value, waarin hij zelf deze vragen probeert te beantwoorden. Daarin presenteert hij o.a. een publiekewaarderekening (public value account) als antwoord op die eerste vraag: 

    Moore somt daarin op welke soorten waarde je mag meerekenen als je de maatschappelijke meerwaarde van een organisatie in beeld wil krijgen. Je missie vervullen is er één, maar hij maakt verder onderscheid tussen voordelen voor afnemers van diensten (klanten) enerzijds en bredere maatschappelijke effecten (bedoeld en onbedoeld) anderzijds. Daar zet hij vervolgens de kosten (financieel en anderszins) tegenover.

    Door op deze manier de rekening op te maken van je organisatie wordt je gedwongen om je maatschappelijke meerwaarde goed te definiëren. Daarnaast helpt het om je organisatie te richten en scherp te houden en om (meer) steun te krijgen van je aandeelhouders.

    Hoe zou deze publiekwaarderekening er voor jouw organisatie uitzien?

    Effectmeting

    De laatste decennia is veel geïnvesteerd in de efficiëntie en het meetbaar maken van het werk van overheidsorganisaties. Dat meten heeft vaak als doel om processen sneller en goedkoper te laten verlopen. Daardoor ligt de nadruk vaak op throughput en output in plaats van op outcome, namelijk het maatschappelijke resultaat.

    Moore benadrukt dat een goede onderbouwing cruciaal is in de relatie met aandeelhouders en om je organisatie in te richten op het leveren van meerwaarde. Meten blijft nodig. Daarbij gaat het echter om het maatschappelijke resultaat of effect (de publieke waarde). Dat wordt niet alleen bepaald door wat wij als overheid toevoegen, maar door wat de samenleving daar vervolgens weer mee doet:

    In de strategische driehoek ziet deze public value chain er dan zo uit:

     

    Als bedrijven hun rekening opmaken, dan is het oordeel over het algemeen snel duidelijk: onder de streep moeten zwarte cijfers staan, anders overleeft het bedrijf niet. Met de publiekewaarderekening (public value account) wil Moore voor overheidsorganisaties zo'n zelfde streep trekken, een bottom line.

    Als het netto resultaat van meerwaarde is voor de samenleving en dat kan worden onderbouwd (effectmeting), dan "klopt" de rekening. In dat geval zijn de maatschappelijke waarde, de ondersteuning van aandeelhouders en de organisatie (het uitvoerend vermogen) voldoende uitgelijnd.

     

    Een richting voor organisatieontwikkeling

    Resultaten uit het verleden bieden echter geen garanties voor de toekomst. Ik begon deze blog met de constatering dat de wereld constant in verandering is, dat de overheid in transitie is. Wat vandaag voldoende waardevol wordt gevonden, is dat morgen misschien niet meer. Krachtenvelden (politiek, bestuurlijk, maatschappelijk) veranderen, evenals je vermogen om waarde te creëren.

    De public value account beschrijft vooral het nu. Om beslissingen te kunnen maken voor de toekomst (dus om te komen tot een strategie voor organisatieontwikkeling) is meer nodig, aldus Moore. Zoals er voor bedrijven een balanced scorecard is, zo heeft Moore voor publieke organisaties een public value scorecard ontwikkeld. Waar moet je aan denken als je een strategie wil ontwikkelen voor een overheidsorganisatie?

    Moore onderscheidt daarbij twee perspectieven:

    1. Waar moet je rekening mee houden in je strategie richting aandeelhouders voor legitimiteit en steun?
    2. Waar moet je rekening mee houden in je organisatiestrategie om in staat te zijn waarde te leveren?

    Voor beide perspectieven heeft hij een kaart of overzicht ontwikkeld:

    En verder

    Mijn opzet is niet om deze public value scorecard helemaal uit te werken of zelfs maar te vertalen. Ik heb hier alleen geprobeerd om een samenvatting te geven van het gedachtengoed van Moore. Naar aanleiding van Creating public value had ik een aantal vragen over hoe deze ideeën in de praktijk zouden werken en of die bruikbaar zouden zijn voor RVO. Die vragen heeft Moore proberen te beantwoorden.

    Wereldwijd worstelen overheden met de veranderende verwachtingen vanuit de samenleving en (in aansluiting daarop) de politiek. De ideeën rond publieke waarde bieden overheidsorganisaties handvatten om een strategie te bepalen waarmee ze aansluiting houden bij wat maatschappij van hen verwacht. Het lijkt me interessant om ook voor RVO die public value account en scorecards in te vullen.

    Binnen RVO heb ik een leeratelier publieke waarde ingericht om dieper in dit gedachtengoed te duiken en de vertaling te maken naar RVO. Wordt vervolgd dus!

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers