Pleio

Engels | Nederlands
Menskracht

Menskracht

Inspiratie en ontwikkeling van professionele passie en talent

 3.7/5 Sterren (3)

Gerelateerde blogs

Harten helen wat hoofden verwonden

Harten helen wat hoofden verwonden

Vluchtelingen en Europeanen kijken elkaar 4...
Aantal asielzoekers

Aantal asielzoekers

In 2014 vroegen bijna 24 duizend mensen asiel aan...
Proberen gelukkig te zijn met het ongelukkig

Proberen gelukkig te zijn met het ongelukkig

Ik kan het niet – niet alleenHij zit op de...
Toelating van vluchtelingen

Toelating van vluchtelingen

Er zouden meer legale routes kunnen worden...

Hoe supermarkten mensen "nekken"

    Henk Thielens
    • iedereen (publiek zichtbaar)
    • 82
    Door Henk Thielens in de groep Menskracht 124 dagen geleden

     0/5 Sterren (0)

    Over groenten en fruit met een bittere bijsmaak! 

    Tegenwoordig kan men, ongeacht het seizoen, vers fruit en verse groenten kopen in de supermarkten. Veel producten komen uit de Zuid-Spaanse provincie Almería die met haar vele serres de belangrijkste fruit- en groenten kweek regio is omdat hier onder een grote zee van plastic (ongeveer 30.000 ha) 3 miljoen ton fruit en groenten geproduceerd worden voor de Europese markt.

    In het hete en droge klimaat van Almería ontwikkelt zich de vlot florerende (en vaak in familiebezit zijnde) serre-landbouw. Tomaten worden geteeld in hydrocultuur. Planten (ze staan in vloeibare kunstmest en substraat in plaats in de grond) vind je onder glas of plastic. De regio is uitgegroeid tot de meest intensieve landbouw habitat van Europa door de lange zonneschijn, die tot vijf oogsten per jaar toelaat. Tegenwoordig zijn de oogsten door de inzet van veel kunstmest en bestrijdingsmiddelen in de monocultuur per hectare bijna het viervoudige van 30 jaar geleden. Het resultaat van deze productie, vooral van de vroege groenten, hangt hoofdzakelijk af van de vraag of de producent in staat is, gedurende bepaalde tijdsperiodes een groot aantal goedkope landarbeiders aan het werk te zetten.

    De voornaamste reden voor de afwijkende landbouwontwikkeling in de regio is de beschikbaarheid van goedkope dagloners en de veranderende eetpatronen. Omdat de supermarkten de markt volledig beheersen kunnen ze inkoopprijzen afdwingen die het mogelijk maken dat er een permanente aanvoer is waardoor de consument ieder seizoen vers fruit en verse groenten kan kopen.

    De foto laat zien hoe het plastic afbreuk doet aan de landschappelijke waarde  in Almería.

     image

     

    Vluchtelingencrisis in Zuid-Europese landen levert goedkope arbeidskrachten.

    Zoals al werd aangegeven zijn tijdelijke goedkope arbeidskrachten nodig om vroeg te kunnen oogsten. In Spanje en Italië zijn veel vluchtelingen en illegale migranten. Door verdringingsprocessen op de arbeidsmarkt zijn ze onwelkom en mede door de taalbarièrre kunnen ze vaak alleen als dagloners werken. Men beschikt hierdoor dus over spotgoedkope arbeidskrachten die dag in en uit vele uren in de verzengende hitte zwaar lichamelijk werk verrichten. Doordat ze geen beschermingsmiddelen krijgen en met gevaarlijke pesticiden moeten spuiten lopen ze het gevaar ernstig ziek te worden. Veel dagloners worden structureel uitgebuit en leven onder erbarmelijke werk- en woonomstandigheden. Vroeger zag je zo’n schrijnende toestanden alleen in ontwikkelingslanden, maar nu is het in Spanje en Italië “normaliteit” geworden.

    Regionale- en nationale milieu- en brancheorganisaties, werkgevers- en  werknemersorganisaties en officiële instanties komen nauwelijks in het geweer tegen de wantoestanden. Wat het overigens ook niet makkelijk maakt is dat beide landen zwaar de pest in hebben vanwege het onvermogen van de Europese landen om vluchtelingen eerlijk te verdelen.

    De populisten in die landen varen er wel bij en claimen goedkope oplossingen,  maar de ongeremde vrijhandel vertegenwoordigd door tussenhandel, exporteurs en supermarktconcerns zorgen er voor dat iedereen in de keten er zijn voordeel mee kan doen met als adagium: “Erst dass Fressen und dann die Moral!”

    Als je de onlangs door de ARD uitgezonden rapportage over de situatie terplekke bekijkt dan ben je als normale burger als je er nog geen weet van hebt toch wel even door gechoqueerd. https://www.ardmediathek.de/tv/Reportage-Dokumentation/Europas-dreckige-Ernte/Das-Erste/Video?bcastId=799280&documentId=53915236

    Over uitbuiting in de plastic zee.

    Duitse activisten laten het er echter niet bij zitten en hebben vanuit Berlijn hun pijlen gericht op Almería. Hier, in het midden van de plastic zee, zit Eurosol, het bedrijf dat hen het meeste bezig houdt vanwege arbeidsrechtenschendingen. Met hun lokale aanwezigheid willen ze werknemers informeren en bemoedigen zich te organiseren om zo een vuist te maken tegen alle grieven en om verbeteringen te realiseren. Hoewel bedrijven op papier aan allerlei zaken voldoen en zelfs ISO kwaliteitsnormen hebben vastgesteld blijkt dat er heel veel sociaal leed is t.g.v. onbetaalde overuren, vervoerskosten en het weigeren om mensen gewoon in vaste dienst te nemen. Daarnaast zijn pesterijen en intimidatie pogingen aan de orde van de dag en zit de angst voor represailles er diep in bij de meesten.

    Een door de Duitsers ontwikkelde strategie is om supermarkten en groothandels te confronteren met het leed en de ellende van de werknemers, zodat zij (in naam van de consument) werkgevers onder druk zetten om arbeidsrechten te gaan respecteren. Daarnaast probeert men ook documenten op te speuren om te kunnen rapporteren aan tussenpersonen, supermarkten, labels- en keurmerken en nationale- en internationale autoriteiten. Scandaleus is overigens dat één bedrijf in 2015 en 2016 desondanks ook nog ongeveer € 2 miljoen aan EU landbouwsubsidies ontving.

    U stond er waarschijnlijk nooit bij stil, maar als het winkelwagentje in de supermarkt gevuld is met groenten en fruit dan is de kans dus heel groot dat er “goedkope” producten uit de ontwikkelingslanden en uit Spanje en Italië in liggen met een “bittere bijsmaak”.

    Oxfam Novib heeft daar een duidelijke mening over: “De vijf grootste supermarkten in Nederland, Albert Heijn, Jumbo, Lidl, Aldi en PLUS houden de economische uitbuiting van mensen die in ontwikkelingslanden ons voedsel produceren, in stand.”(En niet alleen dus daar in de ontwikkelingslanden maar inmiddels ook in Zuid-Europa red.).

    Uit het overzicht “Behind the barcodes” blijkt dat de vijf grote supermarktketens een zware onvoldoende scoren op Oxfam Novib’s internationale duurzaamheidsranglijst. De supermarktketens hebben meer dan drie kwart van de markt in Nederland in handen en gebruiken hun macht om leveranciers onder druk te zetten om zo lage prijzen af te dwingen.  Zo spelen supermarkten een grote rol bij het aanjagen van ongelijkheid en het in stand houden van a-sociale wantoestanden en armoede. Op de duurzaamheidsranglijst kunnen supermarkten scoren op onder meer arbeidsrechten, zoals arbeidsomstandigheden, leefbaar loon en gelijke rechten voor vrouwen. “Zolang als supermarkten geen eerlijke prijs betalen aan de producenten van ons eten is er sprake van uitbuiting,” aldus Oxfam Novib.  Zie voor meer achtergrondinformatie https://www.oxfamnovib.nl/persberichten/nederlandse-supermarkten-scoren-slecht-op-duurzaamheidsranglijst-oxfam

    In april 2018 onderzocht marktonderzoeksbureau Kien in opdracht van Oxfam Novib hoe Nederlanders hierover denken. Zo vinden 4 van de 5 Nederlanders dat bedrijven die actief zijn in Nederland en die gebruik maken van leveranciers uit ontwikkelingslanden,uitbuiting moeten tegengaan.Ook is 91% van de ondervraagden het eens met de stelling dat arbeiders van toeleveranciers in ontwikkelingslanden genoeg moeten verdienen om rond te komen.

    Wie zijn de dupe van de ongelimiteerde vrijhandel?

    De Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO) sprak zich eind 2017 kritisch uit over prijsverlagingen van supermarkten, omdat “De boeren [..] het gelag [betalen] als supermarkten lagere prijzen afdwingen van ons”.

    Volkert Engelsman, de topman van Eosta, Nederlands grootste leverancier van biologische groenten en fruit, beschuldigde Nederlandse supermarkten in 2016 in de media zelfs van “crimineel” handelen. Hij geeft aan dat de telers niet profiteren van het feit dat de verkoop van aardappelen, groenten en fruit de supermarkten de hoogste marges van alle producten in het schap geeft. Ze worden door de retailers tegen elkaar uitgespeeld in een ‘race to the bottom’.”

    Het Europees parlement heeft overigens al in 2016 de commissie opgeroepen om met wetgeving te komen om een einde te maken aan de oneerlijke praktijken maar daar is tot nu toe nog weinig van terecht gekomen.

    Wat nog onderbelicht wordt is dat als ten gevolge van de klimaatverandering de productie (en daarmee de economie) in de ontwikkelingslanden het zwaar te verduren krijgt dat dan dagloners en landarbeiders daar (en in Zuid-Europa) uiteindelijk migreren naar andere oorden (dus ook in en naar Europa).  En als er alleen gekozen wordt om op korte termijn onze buitengrenzen strenger te bewaken dan is dit natuurlijk symptoombestrijding als wij er zelf niets anders tegenover stellen.

    Kun je als burger iets doen?   

    Als burgers kunnen wij natuurlijk in onze rol als consument andere keuzes maken. Hieronder passeren verschillende handelingsperspectieven de revue.

    Omdat distributieketens zelden traceerbaar zijn via openbaar beschikbare informatie op internet is “detective- speurwerk” in de supermarkt noodzakelijk. Let dus goed op wanneer  groenten in de supermarkt worden gekocht of de labels daar misschien aangeven dat iets uit de provincie Almería komt (of van Eurosol is). Spreek de bedrijfsleid(st)er van de supermarkt dan er op aan of die op de hoogte is van de arbeidsomstandigheden in Spanje en leg uit dat het een verantwoordelijkheid van de supermarkt is om hier iets ten goede aan te doen. Maak om kracht bij te zetten enkele foto’s van de labels en geef aan dat die worden doorgestuurd aan de internationale actiegroep Info@interbrigadas.org. Zij communiceren regelmatig over lopende arbeidsconflicten en schendingen van arbeidsrechten en zo kan druk worden uitgeoefend op de supermarktbedrijven.

    De lokale vakorganisatie in Spanje die iets wil doen tegen de misstanden is nu nog heel klein. Zij zou veel meer kunnen bereiken als mensen geld zouden willen storten voor de aanschaf van een vakbondsauto.

    Het ondertekenen van Ofam Novibs online petitie om de supermarkten door de publieke opinie onder druk te zettern is natuurlijk ook een stap in de goede richting als daar massaal gehoor aan wordt gegeven.  https://www.oxfamnovib.nl/Files/Behind%20the%20Barcodes/Behind-the-Barcodes-petitie.pdf

    Als we als consument een koopstaking inlassen voor buitenlandse producten dan zullen de supermarkten dit gaan voelen en het zal ze aan het denken zetten om hun beleid te heroverwegen. En door dan Nederlands fruit en seizoensgroente te kopen in de buurtboerderij krijgt U een eerlijk product waar de milieukosten veel lager van zijn omdat het dichtbij geproduceerd wordt. Bijkomende voordeel is dat er een buurtvoorziening mee in stand wordt gehouden, iets wat voor oudere mensen die zich moeilijk kunnen verplaatsen heel belangrijk is. En uw gezondheid zal er ook wel bij varen omdat de kans veel kleiner is dat er restanten van (verboden) pesticiden in zitten.

    Wat zouden de Nederlandse supermarkten moeten doen? 

    OXFAM NOVIBS AANBEVELINGEN ZIJN HEEL DUIDELIJK:

    • Verbeter de transparantie in toeleveringsketens: geef meer informatie over alle stappen in de toeleveringsketens van ons voedsel en zorg ervoor dat duidelijk is hoe het brede publiek supermarkten kan aanspreken op hun praktijken;
    • Ken je ketens, laat dit zien en neem actie om de risico’s op mensenrechtenschendingen in de toeleveringsketens van supermarkten te voorkomen: stap over van een adhoc aanpak van het controleren van toeleveranciers via audits op een aanpak waarbij mensenrechtenschendingen en arbeidsrechtenschendingen tijdig in beeld worden gebracht en worden voorkomen;
    • Onderneem actie om veilige arbeidsomstandigheden en gelijke kansen voor vrouwen te garanderen: inclusief zekerheid over contracten en gelijke betaling voor gelijk werk. Maak een einde aan geweld tegen en discriminatie van vrouwen die werken in toeleveringsketens.
    • Zorg dat iedereen een eerlijk aandeel krijgt van de substantiële inkomsten in de voedselindustrie, met name de vrouwen en mannen die ons voedsel produceren: dicht het gat tussen huidige inkomens en een leefbaar inkomen, maak gebruik van handelsafspraken met leveranciers om mensenrechten voorop te stellen en verken alternatieve bedrijfsmodellen.

    OXFAM NOVIBS AANBEVELINGEN VOOR DE NEDERLANDSE OVERHEID.

    • Introduceer en implementeer (nu eindelijk! red.) bindende wetgeving om mensenrechten risicomanagement verplicht te stellen voor de toeleveringsketens van bedrijven, waaronder:
    • De eis dat bedrijven risico’s en daadwerkelijke schade voor vrouwen en mannen werkzaam in hun toeleveringsketens identificeren, voorkomen en oplossen, ook in het buitenland;
    • Toegang tot rechtsmiddelen voor werknemers en vakbonden in productielanden;
    • Het in lijn brengen van beleid en wetgeving met de Guiding Principles on Business and Human Rights van de Verenigde Naties, zodat betekenisvolle betrokkenheid van betrokken gemeenschappen en arbeiders in toeleveringsketens is geregeld;
    • Bindende afspraken over de implementatie van en de rapportage over risicomanagement in toeleveringsketens;
    • Bindend beleid en wetgeving om te voorkomen dat bedrijven oneerlijke handelspraktijken toepassen in hun interactie met toeleveranciers

     

     

     

     

     

    Noten en hyperlinks. 

    • Het internationale Oxfam-rapport Ripe for Change, de Oxfam Novib-analyse van het Nederlandse supermarktlandschap Dutch Supermarket Supply chains, Ending the suffering behind our food, de Nederlandse en internationale supermarktenranglijsten en Nederlandse samenvatting zijn beschikbaar.
    • In 2017 heeft Somo er op gewezen dat Nederlandse supermarkten ook te maken hebben met mensenrechtenschendingen bij de productie van sinaasappelsap in Brazilië. Zo doen ze zaken met drie grote, in Brazilië gevestigde, multinationals waarvan bekend is dat er op hun plantages en op die van hun toeleverancier schendingen plaatsvinden. Internationale richtlijnen schrijven voor dat bedrijven verantwoordelijkheid moeten nemen voor de schendingen van mensenrechten, ook als de schendingen ergens in de internationale toeleveringsketens plaatsvinden. Supermarkten moeten zich inzetten voor eerlijke prijzen voor telers en voor een leefbaar loon voor plukkers. Dit kunnen ze doen door te onderzoeken welke prijzen nodig zijn voor een leefbaar loon voor boeren en arbeiders en hierop beleid te formuleren en uit te voeren dat voor dergelijke prijzen zorgt. Daarbij moeten zij er ook op toezien dat de prijzen daadwerkelijk worden doorbetaald in het loon van de arbeiders. Maar in de praktijkblijkt dat hun hier nog weinig aan gelegen is.
    • Uit onderzoek van de Duitse ngo Christliche Initiative Romero (CIR) en het Oostenrijkse Global2000 blijkt dat plukkers per krat betaald worden en al jaren nog altijd maar ongeveer 10 euro per dag verdienen. Dit bedrag ligt onder het lokale bestaansminimum: arbeiders kunnen er niet van leven. Werkdagen duren wel 14 uur en arbeiders die zich aansluiten bij een vakbond lopen het risico hun baan kwijt te raken en durven niet over hun situatie te spreken. Uit het onderzoek blijkt verder dat ook de plantage-eigenaren zelf moeite hebben het hoofd boven water te houden: de prijs die zij per krat krijgen is altijd onzeker. De inkomsten van fruittelers zijn structureel te laag, en dit heeft een negatieve weerslag op de lonen en arbeidsomstandigheden van de plukkers. Repórter Brasil, een lokale journalistieke onderzoeks- organisatie, ziet geen reden om aan te nemen dat de penibele situatie voor de plukker in de afgelopen twee jaar is verbeterd.  Sterker nog, de economische crisis in Brazilië en de hoge werkloosheid hebben (seizoens)arbeiders alleen maar kwetsbaarder gemaakt.
    • https://www.interbrigadas.org/viva-la-huelga-1-bericht-der-brigade-juan-goytisolo/
    • http://www.eurosol.es/en/inicio.html

     

     

     

    Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers