Pleio

Engels | Nederlands

Na de plannenmakers: Een verticale overheid in een horizontale maatschappij

    Arthur van Leeuwen
    Door Arthur van Leeuwen 1819 dagen geleden Reacties (2)

     0/5 Sterren (0)

    Jacques Wallage heeft afgelopen maandag bij de afsluiting van het 2-jarige DLG project over publieksparticipatie een inspirerend verhaal gehouden naar aanleiding van het advies 'Vertrouwen op Democratie' van de Raad voor het Openbaar Bestuur. Nou kwam ik eigenlijk vooral naar dit symposium om te horen hoe DLG nieuwe inzichten en aanpakken heeft ontdekt om meer interactie en betrokkenheid van de maatschappij te bereiken in zijn projecten vanuit het openbare bestuur. Daar kreeg ik inderdaad wat van mee met daarbij een kritische noot van Ineke Noordhoff nav haar boek 'Natuurmakers'. Zij gaf aan dat wij, gewone burgers, de overheid helemaal niet zo hard nodig hebben om mooie dingen met natuur voor elkaar te krijgen. Het "inzetten" van publieksparticipatie geeft dan ook al aan dat er vanuit een verkeerde zienswijze wordt vertrokken: Je moet als overheid de energie en initiatieven willen zien, ondersteunen en faciliteren en waar mogelijk laten samenvloeien met publieke doelen. Mensen hoef je niet te vragen om te participere in JOUW plannen, zij DOEN al, zij hebben zelf allang eigen plannen. Dit was ook precies waar Jacques Wallage op een structurele verandering in de relatie openbaar bestuur - politiek en maatschappij wees; democratische en bureaucratische instituties zijn verticaal georganiseerd (en georiënteerd) waar onze samenleving steeds horizontaler communiceert, zich organiseert en beslissing neemt cq beïnvloedt.

    Op zo'n middag met de insteek publieksparticipatie kom je op hele concrete praktijksituaties (b.v. inrichtingsplan wijk Immerloo in Arnhem (http://www.youtube.com/watch?v=1dMe35r18vU&feature=youtu.be) en particulier initiatief Bentwoud (http://www.youtube.com/watch?v=yZISnKDwSSg&feature=youtu.be)), waarin in dit geval DLG als overheid de participatie van de maatschappij actief heeft gezocht. Echter, het fenomeen dat Wallage belicht had ik nog niet zo structureel gezien. De interactie tussen overheid en maatschappij moet meer, maar ook vooral beter. Beter is dan het aangaan verbindingen die inhoudsvol zijn met oprechte mogelijkheden om invloed en (beslissings)macht te delen; de overheid moet het publiek vertrouwen en ook een antwoord verwachten en daarop willen reageren en acteren als burgers ineens ook mee willen en gaan doen en hun eigen plannen inbrengen. Dit laatste stuit volgens Wallage op een cultuurbarrière in overheidsinstituties. Voor DLG zou dit betekenen dat wij ook over onze organisatiecultuur moeten nadenken. Deze is vooralsnog bepaald door de traditionele relatie van opdrachtnemer en uitvoerder van beleidsopgaven, in de regel via wettelijke procedures en instrumenten. Je kunt je voorstellen dat deze traditie nou niet direct aansluit bij onze moderne, horizontale maatschappij, ondanks het feit er YouTube filmpjes gebruikt worden …

    Gisteren was ik bij de eerste werksessie van ons innovatieproject ‘Kracht zonder macht: Gebiedsontwikkeling 3.0’ op de Grevelingendam. Nog met het verhaal van Wallage en burgerparticipatie in mijn hoofd was het erg mooi om te zien dat deze groep innovatoren eigenlijk probeert om een de nieuwe rol van DLG te verkennen als onderdeel van de horizontale samenleving. In de discussies rondom ontwikkelingen in gebieden op Schouwen-Duiveland blijkt toch hoe lastig het is om een mogelijk nieuwe rol, een 3.0 rol, van de overheid voor te stellen, laat staan vorm te geven. Echter, in dit innovatieproject van DLG heb ik toch wel alle vertrouwen dat we, in samenwerking met Telos,La Red en NederlandBovenWater, een serieuze poging gaan doen om ook innovatie op het niveau van organisatiecultuur te doen.

    Al met al twee bijzonder interessante bijeenkomsten met bijzondere mensen. Waar ik eerst het verband niet zag tussen deze twee bijeenkomsten was die er toch is. Zo draagt ook dit netwerk-verbindinkje weer bij aan vernieuwing en verbetering.

    Reacties

    Volgorde van reacties: Aantal: Automatisch laden:
      • Arthur van Leeuwen
        Arthur van Leeuwen 1811 dagen geleden

        Alex, je hebt helemaal gelijk en het is inderdaad zo dat de sleutel vaak bij de machtsdragers is. Zij moeten de burger vertrouwen en hun eigen plannen en macht even loslaten. Het is wel zo dat Wallage ook eigen voorbeelden gaf wat hij en zijn college in Groningen wel hadden gedaan en ook wat de problemen waren. Dit stuk kan ik niet zo goed reproduceren, maar was er wel. Hij had wel goede voorbeelden. Maar of dat meer incidenten waren of structureel; het eerste zou wel eens het geval kunnen zijn. Een punt waar jij aan voorbij gaat, maar dat hij wel m.i. goed maakte was dat naast persoonlijke inzet en actie van ambtenaren en bestuurders deze mensen vaak verstrikt raken in procedures en cultuur van het apparaat van openbaar bestuur (de bureaucratie). Dit is overigens ook mijn dagelijkse ervaring waar ik mijn handen vol aan heb. Wallage wist dit goed te benoemen en ik herken dat, ook op dit structurele niveau. Overigens ben ik wel geinteresseerd om wat meer van jouw ervaringen in Zoetemeer te weten. 

        Bedankt voor je reactie. Groeten, Arthur

        • alex lambregts
          alex lambregts 1814 dagen geleden

          beste Arthur; het verbaast mij dat je zo getroffen bent door wat Wallage stelt; in feite is dat toch niet meer dan dat de overheid luistert naar de burger en diens reacties ook serieus neemt. Wallage vat het in wollige termen, maar dit is toch waar het op neer komt? Dus wat is er nieuw en inspirerend aan dat hij dit roept? dit wordt al jaren geroepen en sommige overheden slagen erin om dat te realiseren, velen helaas nog niet. De oplossing zit volgens mij niet in de structuur van de organisatie maar in de hoofden van de ambtenaren en nog meer in die van bestuurders; die moeten macht loslaten. Het is m.a.w een cultuuropgaaf die vooral de ambtelijke en bestuurlijk top serieus moet nemen. Ik zou het inspirerender vinden als Wallage als oud-burgemeester van Groningen konkreet had gemaakt hoe hij persoonlijk de participatie in Groningen tot grotere hoogte heeft gebracht, maar daar heb ik nog weinig van gehoord. Of dat hij zijn eigen dillemma's had gedeeld met zijn publiek want die komen natuurlijk op je af als je écht rekening wilt houden met de inbreng van burgers. Misschien dat ik wat hard reageer, maar we praten al decennia lang over meer burgerparticipatie en het schiet maar niet op, juist omdat bestuurders, als het erop aankomt, hun eigen weg volgen. Bestuurders verander je blijkbaar moeilijk. Ambtenaren kunnen dus ook zelf aan de slag en daarin geef jij/jullie gelukkig het goede voorbeeld. Mijn ervaring binnen gemeenten is dat dat ook kan. In Zoetermeer hebben we bv successen geboekt in de wijken en buurten. Daar zijn we erin geslaagd om daadwerkelijk samen met de bewoners tot passende afspraken te komen in de jaarlijkse wijkactieplannen en dat stimuleert enorm, zowel de bewoners als de ambtenaren! Succes met jullie project en doe het vooral!

          Alex Lambregts

        Reageren is alleen mogelijk voor aangemelde gebruikers